Waarom kiezen we altijd de verkeerde rij aan de kassa? Of lijkt dat maar zo?

Er is geen onderzoek dat aantoont dat je altijd de verkeerde rij zal kiezen. "Uit onderzoek blijkt dat we niet systematisch slechter kiezen dan bij toeval", zei Griet Van Vaerenbergh, docente Sociale Psychologie aan de Thomas More Hogeschool.

"Het is vooral een eigen indruk die we hebben, onze eigen perceptie. Dit wordt versterkt doordat ons brein heel sterk een voorkeur heeft voor beweging. Onze aandacht gaat sterker uit naar wat beweegt dan naar het feit dat we stilstaan. De frustratie dat de ander beweegt maakt dat het erger wordt."

Evenveel geluk als pech

Er is wel wiskundig onderzoek naar gedaan door een Engelse professor. "Een prof uit Sussex heeft kunnen inschatten hoe een wachtrij verloopt en hoeveel tijd we nodig hebben. Het is een heel ingewikkelde formule, maar wat belangrijk is: we hebben evenveel geluk als pech."

Voor de kortste rij opteren is dus niet noodzakelijk de beste keuze. "Wat telt is niet hoeveel personen er voor je staan, maar wel wat er allemaal met die personen gebeurt. Hoeveel tijd heeft elke wachtende nodig?"

Zo kan iemand heel veel producten in zijn winkelkar hebben liggen, kan het zijn dat iemand heel veel bonnetjes bovenhaalt bij het afrekenen, of moet er plots nog een product gewogen worden. "Dat weet je natuurlijk niet wanneer je aan de kortste rij staat aan te schuiven."

Spijt

Mensen zullen vaak een gevoel van spijt ervaren wanneer ze de verkeerde kassarij kiezen. "Spijt ontstaat doordat onze hersenen nogal vernuftig zijn in tegenfeitelijk denken. Je hebt de werkelijkheid, en we gaan daar heel snel een realiteit naast zetten die ook had kunnen gebeuren: 'Had ik maar voor die rij gekozen'. Het gaat dan altijd om een situatie die ons beter uitkomt dan de werkelijkheid. Dus die spijt komt op zo'n moment sterk naar boven: 'Ik had een andere keuze moeten maken'."

Vergelijking met anderen

Daarnaast vergelijken we ons vaak met anderen. "Dat heet sociale vergelijking. Je kan jezelf neerwaarts vergelijken en opwaarts vergelijken. En dat laatste doen we dan aan de kassa: we vergelijken ons met degenen die beter af zijn."

Negatieve ervaringen onthouden we makkelijker

We onthouden negatieve ervaringen ook makkelijker. Dat zorgde ooit voor een grotere kans op overleving, nu hebben we dat minder nodig. "Toch gaan we nog altijd meer oog hebben voor wat fout loopt dan voor wat goed loopt. En dus gaan we meer onthouden wanneer we pech hebben - de langere rij - dan wanneer we geluk hebben en de goede rij kiezen."

Opvallend: mensen die rechtshandig zijn gaan automatisch meer de rechtse beweging maken en minder vaak de linkse rij kiezen. Linkshandige mensen gaan dan weer vaker de linkse rij kiezen.