Drink je dagelijks koffie? Dit ontdekten wetenschappers over je hart

Onderzoekers zien een opvallend verband tussen koffie en hartziekten

Wetenschappers onderzoeken al jaren hoe koffie onze gezondheid beïnvloedt. Een belangrijke overzichtsstudie uit 2017 bracht de resultaten van verschillende eerdere onderzoeken samen. De onderzoekers bekeken onder meer het verband tussen koffie drinken en hart- en vaatziekten.

Daaruit bleek dat mensen die regelmatig koffie drinken in veel onderzoeken minder vaak hart- en vaatziekten krijgen en minder vaak overlijden aan de gevolgen ervan dan mensen die geen koffie drinken.

Een andere grote overzichtsstudie die in 2017 in het medische tijdschrift BMJ verscheen, vond vergelijkbare resultaten. Mensen die ongeveer drie tot vier koppen koffie per dag dronken, leken gemiddeld een lager risico te hebben op hart- en vaatziekten dan mensen die geen koffie dronken.

Dat klinkt goed voor koffieliefhebbers. Toch is er een belangrijke kanttekening: onderzoekers zien een verband, maar weten niet zeker of koffie zelf de oorzaak is van dat lagere risico. Andere factoren, zoals voeding, beweging en rookgedrag, kunnen namelijk ook een rol spelen.

Waarom kan koffie je bloeddruk verhogen?

Koffie bevat cafeïne, een stof die je zenuwstelsel stimuleert. Daardoor voel je je vaak alerter en minder slaperig. Maar cafeïne kan ook je bloeddruk tijdelijk verhogen.

Hoe sterk dat effect is, verschilt van persoon tot persoon. Sommige mensen merken weinig verschil, terwijl anderen na een kop koffie duidelijker reageren. Ook de hoeveelheid cafeïne speelt mee. Een grote, sterke koffie kan bijvoorbeeld meer cafeïne bevatten dan een kleine kop.

Toch betekent een tijdelijke stijging van de bloeddruk niet automatisch dat koffie op lange termijn slecht is voor je hart. Bij mensen die regelmatig koffie drinken, kan het lichaam bovendien gedeeltelijk wennen aan cafeïne.

Dat helpt verklaren waarom onderzoekers zowel een tijdelijke stijging van de bloeddruk als een verband tussen koffie en een lager risico op hartziekten kunnen vaststellen. Het effect op korte termijn vertelt namelijk niet het volledige verhaal over de gezondheid op lange termijn.

Hoeveel koppen koffie per dag zijn verstandig?

Voor de meeste gezonde volwassenen lijkt een matige hoeveelheid koffie geen probleem te vormen voor het hart. In grote onderzoeken worden vaak gunstige verbanden gevonden bij mensen die ongeveer drie tot vier koppen per dag drinken.

Dat betekent niet dat je zoveel koffie moet drinken om gezond te blijven. Koffie is geen geneesmiddel en er is niet bewezen dat je met extra koppen hartziekten kunt voorkomen.

Let ook op hoeveel cafeïne je binnenkrijgt. De ene koffie is immers sterker dan de andere. Volgens de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) vormt een dagelijkse inname tot 400 milligram cafeïne voor de meeste gezonde volwassenen doorgaans geen veiligheidsprobleem. Dat is geen persoonlijk streefdoel: de hoeveelheid cafeïne per kop kan sterk verschillen.

Heb je een hoge bloeddruk of krijg je na koffie last van hartkloppingen? Dan is het verstandig om te kijken of minder koffie helpt. Ook de manier waarop je koffie drinkt, speelt mee. Een gewone kop zwarte koffie verschilt bijvoorbeeld van een grote koffiedrank met veel suiker, siroop of room. 

Bewijst de wetenschap dat koffie gezond is voor je hart?

Dat is voorlopig niet met zekerheid te zeggen. De meeste grote onderzoeken naar koffie vergelijken mensen die wel koffie drinken met mensen die dat niet doen. Onderzoekers volgen bijvoorbeeld jarenlang hoeveel koffie deelnemers drinken en hoeveel van hen hartproblemen krijgen.

Maar mensen verschillen op veel meer manieren dan alleen hun koffiegebruik. Misschien bewegen koffiedrinkers gemiddeld meer, eten ze anders of hebben ze andere gewoonten die hun gezondheid beïnvloeden. Wetenschappers proberen rekening te houden met zulke verschillen, maar kunnen niet alle onzekerheden uitsluiten.

Daarom is het belangrijk om de resultaten goed te begrijpen. Er zijn behoorlijk overtuigende aanwijzingen dat regelmatig koffie drinken samengaat met een lager risico op bepaalde hart- en vaatziekten. Dat koffie zelf dit risico verlaagt, is minder zeker.

Moet je nu meer of minder koffie drinken?

Voor de meeste gezonde volwassenen is er geen reden om koffie automatisch als slecht voor het hart te beschouwen. Grote overzichtsstudies wijzen er juist op dat matige koffieconsumptie kan samengaan met een lager risico op hart- en vaatziekten.

Toch betekent dat niet dat koffie iedereen beschermt. Cafeïne kan de bloeddruk tijdelijk verhogen en sommige mensen zijn er gevoeliger voor dan anderen.

De belangrijkste boodschap is dus eenvoudig: geniet gerust van je dagelijkse kop koffie als je er goed op reageert, maar verwacht er geen wonderen van. Een gezond voedingspatroon, voldoende beweging en niet roken blijven belangrijke manieren om je hart gezond te houden.