Sociale huurders die werk weigeren, riskeren hogere huur: hoeveel meer zullen ze betalen?

Geen vaste boete, wel een hogere huur

Wie denkt dat de Vlaamse Regering een vaste boete van bijvoorbeeld 100 euro invoert, vergist zich. Volgens de memorie van toelichting bij het ontwerp van decreet wordt de sociale huurprijs aangepast aan het niveau van een vergelijkbare huurder met een minimuminkomen uit arbeid .

De Vlaamse Regering stelt dat niet-beroepsactieve sociale huurders en kandidaat-huurders met arbeidspotentieel zich moeten inschrijven bij de VDAB en beschikbaar moeten zijn voor de arbeidsmarkt. "Wie aanhoudend weigert mee te werken aan acties en dienstverlening van VDAB, kan een huurprijsverhoging krijgen", klinkt het in de toelichting van de regering.

In de praktijk zou die verhoging volgens verschillende analyses doorgaans tussen 50 en 70 euro per maand liggen. In individuele dossiers kan dat oplopen tot ongeveer 150 euro per maand. Dat betekent een extra kost van 600 tot 1.800 euro per jaar.

De sanctie geldt niet automatisch. Er moet sprake zijn van een aanhoudende weigering om mee te werken aan de VDAB. Bovendien blijven uitzonderingen mogelijk voor mensen die bijvoorbeeld arbeidsongeschikt zijn of zich in een bijzondere sociale situatie bevinden.

Hoe wordt een sociale huurprijs berekend?

De sociale huurprijs in Vlaanderen is afhankelijk van verschillende factoren en wordt niet bepaald door een vast bedrag. Volgens Vlaanderen.be houdt de berekening rekening met het inkomen van het gezin, de gezinssamenstelling en de kwaliteit van de woning.

Vanaf de hervorming wordt een uniforme huurprijsberekening toegepast voor nieuwe sociale huurders. De basisberekening vertrekt van het inkomen, waarop verschillende sociale correcties worden toegepast. Gezinnen met kinderen krijgen bijvoorbeeld een korting, net als huurders van woningen met een lagere marktwaarde.

Het systeem moet ervoor zorgen dat de huurprijs betaalbaar blijft voor gezinnen met een beperkt inkomen, maar tegelijk rekening houdt met hun financiële draagkracht. Volgens de Vlaamse overheid blijft de sociale huurprijs daardoor aanzienlijk lager dan een vergelijkbare woning op de private huurmarkt.

Wat betekent dat concreet?

Hoewel elke situatie anders is, geven de huidige berekeningsregels een beeld van de mogelijke bedragen.

Een alleenstaande moeder met twee kinderen en een beperkt inkomen betaalt vandaag vaak tussen 300 en 400 euro per maand voor een sociale woning. Bij toepassing van de nieuwe sanctie zou dat kunnen stijgen naar ongeveer 350 tot 470 euro.

Een gepensioneerd koppel betaalt doorgaans tussen 450 en 550 euro per maand voor een sociale woning. Voor deze groep verandert er normaal niets, omdat gepensioneerden niet onder de verplichte arbeidsmarktactivering vallen.

Een gezin met vier kinderen en een laag arbeidsinkomen betaalt vaak tussen 500 en 650 euro per maand. Bij een sanctie zou dat bedrag kunnen oplopen tot ongeveer 550 tot 800 euro.

De gemiddelde sociale huurprijs in Vlaanderen wordt algemeen geraamd op ongeveer 450 tot 500 euro per maand, al verschilt dat sterk naargelang het inkomen en de woning.

Activering én betaalbaarheid

Met de nieuwe regeling wil de Vlaamse Regering sociale huisvesting nadrukkelijker koppelen aan arbeidsmarktparticipatie. De maatregel maakt deel uit van een ruimer pakket dat ook strengere taalvereisten, een intensere strijd tegen domiciliefraude en bijkomende controles op buitenlands vastgoed omvat.

Voorstanders zien de hogere huurprijs als een financiële stimulans om werk te zoeken. Tegenstanders wijzen erop dat sociale huurders vaak met meerdere problemen tegelijk kampen en vrezen dat bijkomende woonkosten hun situatie nog moeilijker kunnen maken.

De uiteindelijke impact zal afhangen van de individuele situatie van de huurder. Zeker is wel dat de Vlaamse overheid niet kiest voor een eenmalige sanctie, maar voor een structurele aanpassing van de huurprijs. Voor sommige gezinnen kan dat oplopen tot 1.800 euro extra per jaar, terwijl de sociale huurprijs ook dan meestal onder het niveau van de private huurmarkt blijft.