Een foutje gemaakt aan de zelfscankassa: dit zijn je rechten
Zelfscankassa's zijn in veel supermarkten niet meer weg te denken. Je scant zelf je boodschappen, betaalt en vertrekt. Toch kan het gebeuren dat een medewerker een controle uitvoert en een product opnieuw scant. Soms blijkt er een fout te zijn gemaakt. Maar wat mag een supermarkt eigenlijk controleren en waar liggen de grenzen van je rechten als klant?
Waarom wordt je boodschappenkar gecontroleerd?
Bij een zelfscankassa kan een supermarkt een controle uitvoeren om na te gaan of alle producten correct geregistreerd zijn. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer het systeem een willekeurige controle selecteert. De medewerker vergelijkt dan de producten in je winkelkar met de gegevens op het scherm of de kassabon.
Een dergelijke controle maakt deel uit van het normale betaalproces. De winkel mag nagaan of je de goederen correct hebt gescand en afgerekend. Dat betekent echter niet dat een medewerker zomaar alles mag doen. Er blijft een onderscheid bestaan tussen het controleren van boodschappen en het doorzoeken van persoonlijke bezittingen.
Een controle kan ook aan het licht brengen dat je per ongeluk een product niet hebt gescand of een verkeerde hoeveelheid hebt ingevoerd. Dat hoeft niet automatisch te betekenen dat je bewust iets wilde meenemen zonder te betalen. De omstandigheden en de vaststellingen zijn belangrijk.
Mag een medewerker zomaar je tas openen?
Hier ligt een belangrijke grens. Een supermarktmedewerker mag controleren welke producten je hebt afgerekend, maar kan niet zomaar op eigen initiatief je handtas of rugzak openen en doorzoeken.
De Belgische regelgeving rond private veiligheid legt beperkingen op aan uitgangscontroles. Een systematische controle van handbagage is niet zomaar een gewone taak voor een kassamedewerker. Voor dergelijke controles gelden specifieke voorwaarden en bevoegdheden.
Volgens UNIZO, dat de belangen van zelfstandige ondernemers verdedigt, mogen uitgangscontroles niet zomaar door winkelpersoneel worden uitgevoerd. Daarvoor is een bevoegde bewakingsdienst nodig. Ook de regels over hoe en wanneer een controle mag plaatsvinden, moeten worden gerespecteerd.
Dat betekent niet dat een medewerker nooit mag vragen om je tas te tonen. Je kan vrijwillig meewerken, maar een vraag is niet hetzelfde als een wettelijke bevoegdheid om zelf je persoonlijke bezittingen te doorzoeken.
Wat als de supermarkt een fout vaststelt?
Stel dat je een product tweemaal hebt gescand of dat een artikel niet correct op je kassabon staat. Dan kan de medewerker vragen om de fout recht te zetten. Je kan samen bekijken welk product verkeerd geregistreerd werd en welk bedrag nog betaald moet worden.
Ben je het niet eens met de vaststelling? Vraag dan rustig om uitleg. Laat de medewerker aanwijzen welk product volgens de controle niet overeenkomt met de kassabon. Je hoeft niet zomaar akkoord te gaan met een beschuldiging zonder dat duidelijk wordt gemaakt waarop die gebaseerd is.
Wanneer je vindt dat je onterecht wordt behandeld, kan je vragen om de verantwoordelijke van de winkel te spreken. Noteer eventueel het tijdstip, de winkel en de naam van de betrokken medewerker. Bij een ernstig geschil kan je ook juridisch advies inwinnen.
Wat mag een winkel doen bij een vermoeden van diefstal?
Wanneer een winkel een concrete verdenking van diefstal heeft, gelden andere regels dan bij een gewone zelfscancontrole. Een uitgangscontrole moet aan wettelijke voorwaarden voldoen. Zo moet de mogelijkheid van een dergelijke controle vooraf duidelijk aangekondigd zijn en moet er een concreet vermoeden bestaan.
Een bevoegde bewakingsagent kan onder de wettelijke voorwaarden vragen om bepaalde goederen vrijwillig te tonen. Dat betekent niet dat hij zomaar je tas mag leegmaken of je persoonlijke bezittingen eigenhandig mag doorzoeken.
De Wet Private Veiligheid bepaalt de grenzen van zulke controles. Ook wanneer een winkel diefstal wil voorkomen, blijven de privacy en de rechten van klanten belangrijk.