Interview. Deze maatregelen worden nu al genomen voor volgende droogte: professor legt uit
De voorbije extreem droge en hete zomer heeft opnieuw duidelijk gemaakt hoe kwetsbaar België is voor langdurige droogte. En volgens professor hydrologie Patrick Willems van KU Leuven moeten we daar niet pas op reageren wanneer het watertekort zich opnieuw aandient. Uit de statistieken die hij en zijn collega’s opstellen, blijkt namelijk dat extreme droogte veel vaker voorkomt dan vroeger. "We hebben de afgelopen tien jaar toch al voor de zevende keer een vrij extreme droogte meegemaakt", vertelt Willems. Volgens de professor is het daarom belangrijk om ons nu al beter voor te bereiden op een volgende droge periode.
Extreme droogte komt veel vaker voor dan vroeger
Een droge zomer op zich hoeft volgens Patrick Willems, professor aan de KULeuven, niet meteen een probleem te zijn. De natuur kan een periode van droogte doorgaans wel opvangen. Het probleem ontstaat wanneer zulke extreme omstandigheden zich steeds vaker herhalen.
"Zo'n extreme droogte deed zich vroeger maar eens om de 20 jaar of minder voor. Dus dat is echt wel veel vaker dan vroeger", vertelt hij aan Redactie24. Die opeenvolging van droge periodes kan volgens de professor wel grote gevolgen hebben.
Wanneer de natuur onvoldoende tijd krijgt om zich te herstellen, beginnen de effecten zich op te stapelen. Niet alleen planten en ecosystemen krijgen het moeilijker, ook landbouw, drinkwatervoorziening en andere sectoren worden kwetsbaarder.
Volgens professor Willems schuilt er bovendien een gevaar in het feit dat de gevolgen van droogte niet altijd onmiddellijk zichtbaar zijn. "Zolang er niks gebeurt, lijkt het alsof er niks aan de hand is. Maar plots gaat er gewoon een keer een punt komen dat het echt wel heel extreem wordt en dat kritische drempelwaarden worden overschreden, iets dat we te allen tijde moeten proberen te vermijden."
Water langer vasthouden is een belangrijke oplossing
Om beter bestand te zijn tegen droogte, wordt op verschillende plaatsen al gewerkt aan maatregelen om water langer beschikbaar te houden. Dat gebeurt onder meer in de landbouw. "Men werkt aan plannen om water meer te laten insijpelen in de bodem en niet meteen af te voeren naar het dichtstbijzijnde riolennetwerk", legt Willems uit.
Volgens hem kunnen landbouwers daar ook zelf relatief eenvoudige maatregelen voor nemen. Langs weilanden en akkers liggen bijvoorbeeld vaak grachten. Door daar schotjes of stuwen te plaatsen, kan het water langer worden tegengehouden. Op die manier krijgt het regenwater meer tijd om in de bodem te dringen in plaats van meteen weg te stromen.
Ook de bodem zelf kan meer water vasthouden
Niet alleen het vasthouden van regenwater aan de oppervlakte speelt een rol. Ook de manier waarop landbouwgrond wordt beheerd, kan een verschil maken voor de hoeveelheid vocht die in de bodem beschikbaar blijft. "Als ze meer humus in de akkers brengen, dan gaat dat ook veel meer water absorberen en vasthouden, zoals een spons."
Een gezonde bodem kan daardoor een belangrijke buffer vormen tijdens droge periodes. Regenwater dat tijdens nattere maanden in de bodem wordt opgeslagen, kan later opnieuw van pas komen wanneer de neerslag langere tijd uitblijft.
Drinkwaterbedrijven bereiden zich eveneens voor
Ook voor onze drinkwatervoorziening worden aanpassingen doorgevoerd. "Dit jaar was de droogte zo extreem dat men bijna moest ingrijpen vanuit de overheid wat betreft ons drinkwater. Er was hoge waakzaamheid bij de drinkwatermaatschappijen."
Drinkwaterbedrijven proberen daarom meer water op te slaan tijdens periodes waarin er wel voldoende beschikbaar is, bijvoorbeeld tijdens natte winters. Zo kan er een grotere reserve worden opgebouwd voor periodes waarin de vraag hoog is en de neerslag uitblijft.
Daarnaast wordt gewerkt aan een betere verbinding tussen verschillende drinkwaterzones. Waar regio’s vroeger veel meer afzonderlijk van elkaar werden bevoorraad, probeert men nu systemen sterker met elkaar te verbinden.
Water moet in de toekomst makkelijker tussen regio's kunnen worden verdeeld
Die verbindingen kunnen belangrijk worden wanneer de beschikbaarheid van water sterk verschilt van regio tot regio. Willems geeft het voorbeeld van Limburg en de Westhoek. "Als je bijvoorbeeld in de Westhoek drinkwater tekort hebt en in Limburg is er nog een overschot, dan is het interessant dat je het water van de ene regio naar de andere kan transporteren."
Op die manier moet Vlaanderen minder afhankelijk worden van de lokale beschikbaarheid van water. Een tekort in één gebied kan dan gedeeltelijk worden opgevangen door water vanuit een andere regio aan te voeren.
We moeten ons nu al wapenen tegen de volgende droogte
Volgens Willems bestaat er dan ook niet één oplossing waarmee we toekomstige droogteproblemen kunnen aanpakken. Het zal volgens hem net een combinatie van maatregelen zijn die ervoor moet zorgen dat Vlaanderen beter bestand wordt tegen extreme droogte.
"We gaan veel verschillende maatregelen en aanpassingen op verschillende fronten moeten nemen", besluit professor Willems. "Zodat al die maatregelen samen ons op termijn wel beter zullen wapenen tegen de droogte." Net tijdens de nattere periodes moeten we ervoor zorgen dat zoveel mogelijk water beschikbaar blijft voor de momenten waarop het opnieuw lange tijd niet regent. Want als extreme droogte steeds vaker voorkomt, wordt voorbereiding geen luxe, maar een noodzaak.
Gerelateerde artikelen
