Apps volgen dagelijks je doen en laten zonder dat je het beseft

Meer dan alleen sociale media

Wanneer mensen denken aan dataverzameling, komen namen als Facebook, Instagram of TikTok meestal als eerste naar boven. Toch blijkt uit onderzoek dat ook veel andere apps gegevens verzamelen over locatie, surfgedrag, toestelgebruik en interesses.

Sommige apps hebben die informatie nodig om correct te functioneren. Een navigatie-app moet bijvoorbeeld weten waar je bent om een route te berekenen. Een weerapp gebruikt je locatie om lokale weersvoorspellingen te tonen.

Maar volgens privacyonderzoekers verzamelen bepaalde apps meer gegevens dan strikt noodzakelijk is voor hun werking.

Locatiegegevens zijn bijzonder waardevol

Een van de meest gegeerde soorten gegevens zijn locatiegegevens. Volgens de Belgische Gegevensbeschermingsautoriteit kunnen locatiegegevens veel vertellen over iemands leven. Ze kunnen bijvoorbeeld aangeven waar iemand woont, werkt, winkelt of zijn vrije tijd doorbrengt.

Zelfs wanneer een gebruiker geen app actief opent, kunnen sommige toepassingen op de achtergrond locatiegegevens blijven verwerken als daarvoor toestemming werd gegeven.

Dat betekent niet automatisch dat er sprake is van misbruik. Veel apps gebruiken die informatie voor gepersonaliseerde diensten. Toch beseffen veel gebruikers niet hoeveel inzicht zulke gegevens kunnen geven in hun dagelijkse gewoonten.

Ook gratis apps hebben een verdienmodel

Een populaire uitspraak in de technologiesector luidt: “Als je niet betaalt voor het product, ben je mogelijk zelf het product.”

Veel gratis apps verdienen geld via advertenties. Om die advertenties zo relevant mogelijk te maken, verzamelen ze informatie over interesses, gebruikspatronen en voorkeuren.

Denk bijvoorbeeld aan een winkelapp die registreert welke producten je bekijkt, of een nieuwsapp die bijhoudt welke artikels je leest. Die gegevens worden vaak gebruikt om profielen op te bouwen waarmee adverteerders gerichter reclame kunnen tonen.

Zelfs eenvoudige apps verzamelen soms gegevens

Voor veel gebruikers komt het als een verrassing dat ook eenvoudige apps toegang vragen tot allerlei functies van een smartphone.

Een zaklampapp die toegang wil tot locatiegegevens of contacten roept bijvoorbeeld vragen op. Volgens consumentenorganisaties is het daarom verstandig om regelmatig na te gaan welke toestemmingen apps hebben gekregen.

Zowel Android als iPhone bieden tegenwoordig mogelijkheden om machtigingen te controleren en in te trekken. Gebruikers kunnen bijvoorbeeld bepalen of een app altijd, alleen tijdens gebruik of nooit toegang krijgt tot hun locatie.

Volgen betekent niet altijd bespioneren

Het woord "volgen" klinkt al snel onheilspellend, maar experts wijzen erop dat niet elke vorm van gegevensverzameling problematisch is.

Veel apps hebben bepaalde informatie nodig om hun diensten aan te bieden. Het probleem ontstaat vooral wanneer gebruikers onvoldoende weten welke gegevens worden verzameld en waarom dat gebeurt.

Daarom raden privacy-experts aan om regelmatig de privacy-instellingen van apps te bekijken en kritisch te zijn bij het geven van toestemmingen.

De kans is groot dat ook op jouw smartphone apps actief zijn die dagelijks gegevens verzamelen. Dat hoeft niet meteen een reden tot paniek te zijn, maar het toont wel aan hoe waardevol persoonlijke informatie in het digitale tijdperk is geworden. Wie weet welke gegevens worden gedeeld, kan ook beter beslissen welke informatie hij liever voor zichzelf houdt.