Boter of margarine? Wat is het gezondste? Dit zegt diëtist Michaël Sels

"In de supermarkten heb je veel keuze: roomboter, grasboter, met of zonder zout, minarine, en dan al die margarines: tegen cholesterol, met Omega-3, met Omega-6, B12, met vezels, met haver, en ga zo maar door", somde Karolien Debecker op.

Wat is het verschil tussen boter en margarine?

Roomboter is een natuurlijk product, meestal zuiver en onbewerkt. "Het is gekarnde room van melk - rauwe melk of gepasteuriseerd, dat hangt een beetje van het type boter af. Er moet wel minstens 80% dierlijk vet in zitten. Er zit ook nog water in, en zout, melkzuurbacteriën en vitamine A en D (van nature)."

De vetten zijn echter voornamelijk verzadigde vetten, en die zijn slecht voor je cholesterol, hetgeen de kans op hart- en vaatziekten vergroot.

Margarine wordt het gezonde broertje van boter genoemd. "Omdat het niet uit dierlijke maar plantaardige vetten bestaat. Het kunnen allerlei oliën zijn: van koolzaad, lijnzaad, zonnebloemen, olijfolie, kokosvet... Dat zijn vooral onverzadigde vetten, die beter zijn voor de cholesterol."

Dit maakt van margarine een ultrabewerkt product

Maar om de margarine smeerbaar te maken, moeten de oliën gehard worden. Tijdens dat proces kunnen er transvetten ontstaan, die ongezond zijn. "De oliën moeten ook mengen met water, dus worden er emulgatoren aan toegevoegd. En daarnaast conserveermiddelen, aroma's voor de smaak en kleurstoffen voor de gele kleur."

"In het beste geval gaat het om natuurlijke aroma's en natuurlijke kleurstoffen, maar ga daar niet zomaar van uit. En dan worden af en toe nog vitamines toegevoegd, want die zitten van nature niet in margarine."

Het maakt van margarine een ultrabewerkt product. Maar sommige bewerkte producten zijn niet per definitie ongezond, aldus Michael Sels, diëtist verbonden aan het Universitair Ziekenhuis van Antwerpen (UZA).

Hoe gezond is margarine in vergelijking met boter?

Is een bewerkte margarine gezonder dan een natuurlijke roomboter? Dit zei diëtist Michael Sels: "Als we kijken naar de vetkwaliteit, zien we dat margarine een goede vetkwaliteit heeft, dat die weinig verzadigd vet bevat. Veel minder dan in je roomboter gaat terugvinden. Maar door het te bewerken komt het in de categorie van ultrabewerkte voeding terecht."

"In heel wat landen zijn ze gewoon om minder bewerkte versies van die oliën te gaan gebruiken en bijvoorbeeld hun brood te dippen in olijfolie. Dan heb je meteen twee vinkjes die je kan zetten: weinig-bewerkte voeding én goede vetsoorten."

Van ongezondst tot gezondst

Sels maakte ook een rankschikking van ongezondst naar gezondst. Ongezondst is roomboter, dan volgt margarine, dan minarine (of halvarine, margarine met de helft minder vet), en dan de onbewerkte oliën, zoals olijfolie of arachideolie.