Redders allicht niet meer verplicht bij zwembaden: wie gaat je dan redden?

Verplichting rond reddersdiploma staat ter discussie

In het ontwerp voor aangepaste Vlaamse zwembadregels verdwijnen de expliciete vermelding van het diploma Hoger Redder en de bijbehorende bijscholingsverplichtingen uit de betrokken bepalingen. Ook de vaste formule die het aantal redders koppelt aan het aantal baders wordt vervangen. In de plaats komen een risicobeoordeling en een toezichtsplan dat rekening houdt met het zwembad.

Dat betekent niet dat zwembaden zomaar zonder toezicht zouden mogen werken. De uitbater moet bepalen hoeveel toezichthouders nodig zijn, welke vaardigheden zij moeten hebben en welke hulpmiddelen worden ingezet. De voorgestelde wijzigingen aan het zwembadtoezicht verschuiven het accent dus van vooraf vastgelegde personeels- en diplomavereisten naar een beoordeling van de risico’s ter plaatse.

De nieuwe regels gelden nog niet

Voor je volgende zwembadbezoek is een belangrijk onderscheid nodig: dit gaat over een ontwerp. De bestaande voorschriften zijn daardoor niet plots verdwenen. De publieke consultatie loopt nog en opmerkingen kunnen aanleiding geven tot aanpassingen. Het staat dus niet vast dat de tekst ongewijzigd wordt ingevoerd.

Ook de uitspraak dat vandaag in elk Vlaams zwembad zonder uitzondering altijd een Hoger Redder aanwezig moet zijn, is te algemeen. De huidige regeling bevat specifieke voorwaarden en afwijkingsmogelijkheden, onder meer voor bepaalde kleinere of ondiepe baden. De afmetingen, diepte en het gebruik van een zwembad spelen daarbij een rol. De bestaande veiligheidsvoorschriften voor zwembaden bepalen welk toezicht in een concrete situatie vereist is.

Wat betekent een toezichtsplan voor jouw veiligheid?

Een toezichtsplan moet duidelijk maken hoe de veiligheid in dat zwembad wordt georganiseerd. Een overzichtelijk bad met weinig bezoekers heeft andere risico’s dan een complex met verschillende baden, glijbanen en drukke speelzones. De bedoeling van maatwerk is dat de personeelsinzet en vaardigheden aansluiten bij die omstandigheden.

Voor jou als bezoeker blijft de praktische vraag dezelfde. Kan een toezichthouder problemen tijdig opmerken, iemand uit het water helpen en de noodzakelijke eerste hulp verlenen? Alleen iemand aan de kant zien staan, geeft daar nog geen volledig antwoord op. Daarom gaat de discussie niet uitsluitend over het aantal aanwezige medewerkers, maar ook over wat zij daadwerkelijk kunnen.

Reddingsfederatie vreest verlies van duidelijke waarborgen

De Vlaamse Reddingsfederatie waarschuwt dat het schrappen van expliciete diploma- en bijscholingseisen de veiligheid kan verzwakken. Ze vraagt onder meer om gekwalificeerde redders te behouden, jaarlijkse praktijkbijscholing verplicht te houden en duidelijke grenzen vast te leggen voor het aantal baders per toezichthouder.

Die bezorgdheid over de opleiding van toezichthouders draait om meer dan ingrijpen bij een zichtbaar ongeval. Toezicht omvat ook het herkennen en voorkomen van gevaarlijke situaties. De federatie wil dat bezoekers kunnen blijven rekenen op aantoonbare vaardigheden en regelmatig geoefende reddingstechnieken. Dat is haar standpunt in het debat; het bewijst niet dat ieder zwembad door de voorgestelde wijziging automatisch onveiliger wordt.

Ook de begeleiding van kinderen zou veranderen

Het ontwerp bevat daarnaast een wijziging voor jonge zwemmers. De leeftijd waaronder begeleiding vereist is, zou stijgen van zes naar tien jaar. Daarbij wordt gesproken over een zwemvaardige, toezichthoudende begeleider. Ook dat is voorlopig een voorgestelde aanpassing en geen regel die door de aankondiging al van kracht is.

Voor ouders is het verstandig vooraf de huisregels van het zwembad te bekijken. Vraag bij onduidelijkheid welke begeleiding je kind nodig heeft en hoe het toezicht is geregeld. Bespreek ook wie binnen je eigen gezelschap daadwerkelijk op de kinderen let. De aanwezigheid van zwembadpersoneel maakt duidelijke afspraken tussen begeleiders niet overbodig.

Wie grijpt er straks in als iemand in moeilijkheden raakt?

Ook binnen het voorgestelde systeem moet de uitbater zorgen voor toezicht dat de risico’s voldoende beheerst. Wie precies ingrijpt en welke kwalificaties die persoon heeft, moet blijken uit de organisatie in het betrokken zwembad. Het verdwijnen van een expliciete diplomavermelding betekent dus niet dat niemand meer verantwoordelijk is voor de veiligheid.

Wel verandert mogelijk hoe die veiligheid vooraf wordt gewaarborgd. Voor bezoekers is daarom vooral duidelijkheid nodig: voldoende mensen aan de badrand, passende vaardigheden en een heldere aanpak bij nood. Tot de regelgeving definitief verandert, blijven de bestaande voorschriften het uitgangspunt voor je zwembadbezoek.

Kan straks bijvoorbeeld ook een poetsmedewerker het zwembadtoezicht op zich nemen? 

Mogelijk wel, maar niet zomaar: de toezichthouder moet voldoende vaardigheden hebben om de risico’s te beheersen. Alleen iemand aan de badrand zetten, volstaat dus niet. De vraag blijft welke opleiding en reddingsvaardigheden minimaal vereist zullen zijn en wie controleert of die volstaan. Precies het verdwijnen van de expliciete diploma- en bijscholingseisen baart de reddingsfederatie zorgen.