Zo herken je een oplichter die voor je deur staat

Een oplichter herken je niet aan zijn uiterlijk

Een nette jas, een werkuniform of een vriendelijke glimlach zegt weinig over de bedoelingen van een bezoeker. Bij diefstal met list proberen daders vertrouwen te winnen door zich bijvoorbeeld voor te doen als een medewerker van een nutsbedrijf of een politieagent. Hun verhaal moet ervoor zorgen dat jij de deur opent en hen toegang geeft tot je woning.

Kijk daarom vooral naar wat iemand vraagt. Wil de bezoeker onmiddellijk binnenkomen? Moet je geld halen, je bankkaart afgeven of naar een andere kamer gaan? Zulke verzoeken verdienen extra aandacht. Een onverwacht bezoek bewijst op zichzelf geen oplichting, maar je hoeft het verhaal ook niet zomaar te geloven omdat iemand zelfverzekerd overkomt.

Haast en angst maken controleren moeilijker

Wees extra alert wanneer alles meteen moet gebeuren. Je rekening zou gevaar lopen, er zouden inbrekers in de buurt zijn of er zou dringend een probleem met je meter moeten worden opgelost. Zo'n boodschap kan je onder druk zetten om te handelen voordat je hebt gecontroleerd of ze klopt.

Ook de vraag om niemand te bellen of het bezoek geheim te houden, is een reden om afstand te nemen. Een onbekende mag niet bepalen met welke vertrouwde persoon jij overlegt. Je kunt rustig zeggen: “Ik controleer eerst bij de dienst waarvoor u werkt.” Blijf bij die beslissing, ook als de bezoeker probeert je daarvan af te brengen.

Een bankkaart ophalen is geen normale veiligheidsmaatregel

Een duidelijk alarmsignaal is een bezoeker die je bankkaart komt ophalen om zogezegd fraude te stoppen. Bij deze werkwijze gaat er soms eerst een telefoontje aan vooraf. De beller doet zich voor als bankmedewerker en kondigt aan dat een collega aan huis zal komen. Dat tweede contact maakt het verhaal geloofwaardiger, maar vormt geen bewijs dat je met je bank praat.

De politie waarschuwt uitdrukkelijk voor valse bankmedewerkers die kaarten ophalen. Geef je kaart niet mee en vertel je pincode niet. Log evenmin op verzoek van die bezoeker in bij je bank en keur geen onverwachte handeling goed in itsme. Stop het contact en bel zelf je bank via het officiële nummer.

Vraag identificatie en controleer het bezoek zelf

Een bezoeker die namens een organisatie komt, moet kunnen uitleggen wie hij is en waarvoor hij komt. Vraag naar een dienstkaart en neem de tijd om die te bekijken. Een kaart die vluchtig wordt getoond, hoeft je niet gerust te stellen. Alleen naar een badge kijken vervangt bovendien geen controle bij de organisatie.

Zoek het telefoonnummer zelf op, bijvoorbeeld op de officiële website of een factuur die je al hebt. Gebruik niet het nummer dat de bezoeker je dicteert: je kunt dan bij een medeplichtige uitkomen. Vraag of de persoon daadwerkelijk voor de organisatie werkt en of er een bezoek op jouw adres voorzien is.

Bij iemand die zich als politieagent voorstelt, mag je naar de legitimatiekaart vragen. De Federale Politie adviseert bij twijfel 101 te bellen om de identiteit en de opdracht te controleren. Een uniform alleen is dus geen reden om je twijfels opzij te schuiven.

Laat je niet naar een andere kamer sturen

Een bezoeker kan je aandacht vasthouden terwijl een tweede persoon elders in huis zoekt. Bijvoorbeeld door je mee te vragen naar de keuken om iets te controleren. Laat onbekenden daarom niet binnen zolang hun identiteit en de reden van hun bezoek niet zijn nagegaan. Praat waar mogelijk via de parlofoon of door de gesloten deur.

Toon ook niet waar je spaargeld, juwelen of andere kostbaarheden bewaart. Het verhaal dat iemand die spullen “in veiligheid” wil brengen, maakt dat verzoek niet betrouwbaar. Je hoeft een onbekende evenmin te vertellen dat je alleen woont.

Wat doe je als je toch iets hebt afgegeven?

Heb je je bankkaart meegegeven of vermoed je misbruik, bel dan onmiddellijk Card Stop op 078 170 170 en verwittig je bank. Geef duidelijk aan wat er is gebeurd. Doe ook aangifte bij de politie. Bij een verdachte bezoeker die nog aanwezig is of bij onmiddellijk gevaar bel je 101.

Noteer, zodra dat veilig kan, het tijdstip, een beschrijving en eventuele voertuiggegevens. Ga de persoon niet achterna. Bewaar berichten en andere gegevens die bij het bezoek horen. Je hoeft niet eerst sluitend te bewijzen dat iemand een oplichter is om een verdacht bezoek te laten controleren.