Geen migraine meer door dagelijkse tablet? Er lijkt een doorbraak te komen

Atogepant rechtstreeks vergeleken met topiramaat

Onderzoekers hebben in de internationale TEMPLE-studie twee geneesmiddelen naast elkaar gezet die gebruikt kunnen worden om migraine te voorkomen. Het gaat om atogepant en topiramaat.

Topiramaat bestaat al langer en werd oorspronkelijk ontwikkeld als geneesmiddel tegen epilepsie. Het wordt intussen ook ingezet voor de preventie van migraine. Atogepant behoort tot een nieuwere generatie medicijnen en werd specifiek ontwikkeld om migraine te voorkomen. Dat laat UZ Brussel weten in een persbericht aan onze redactie.

De studie is bijzonder omdat het om een willekeurig, dubbelblind onderzoek gaat waarin beide behandelingen rechtstreeks met elkaar werden vergeleken. De resultaten zijn gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift The Lancet Neurology. Prof. dr. Jan Versijpt, neuroloog bij UZ Brussel, is een van de auteurs.

Aan het onderzoek namen volwassenen deel die regelmatig migraine hadden. De dubbelblinde behandelingsperiode duurde 24 weken. De deelnemers kregen atogepant 60 mg eenmaal per dag of topiramaat in de hoogst verdragen dosis van 50, 75 of 100 mg per dag.

Bijna twee op de drie zien aantal migrainedagen minstens halveren

Het verschil tussen beide groepen was duidelijk. Tijdens de laatste drie maanden van de studie zag 64,1 procent van de deelnemers die atogepant gebruikten het gemiddelde aantal maandelijkse migrainedagen met minstens de helft verminderen.

Bij de patiënten die topiramaat kregen, bereikte 39,3 procent diezelfde vermindering. Dat komt dus neer op bijna twee op de drie patiënten bij atogepant tegenover ongeveer vier op de tien bij topiramaat.

Ook wanneer naar het gemiddelde aantal migrainedagen werd gekeken, kwam er een verschil naar voren. Bij atogepant daalde dat aantal met gemiddeld 6,27 dagen per maand. Bij topiramaat ging het om 4,49 dagen. Het verschil bedroeg daarmee bijna 1,8 dag per maand in het voordeel van atogepant.

Dat lijkt op het eerste gezicht misschien geen gigantisch getal, maar voor iemand die regelmatig door migraine wordt uitgeschakeld, kan iedere gewonnen dag veel betekenen.

Wat is migraine eigenlijk?

Migraine is veel meer dan gewoon stevige hoofdpijn. Het gaat om een neurologische aandoening waarbij aanvallen uren tot zelfs dagen kunnen aanhouden. De pijn kan hevig en kloppend zijn en wordt vaak erger bij bewegen.

Daarnaast kunnen klachten zoals misselijkheid, braken en een sterke gevoeligheid voor licht of geluid optreden. Sommige mensen krijgen vooraf of tijdens een aanval ook een aura, bijvoorbeeld met lichtflitsen, vlekken in het gezichtsveld of andere tijdelijke neurologische verschijnselen.

Wanneer migraine vaak terugkomt of een grote invloed heeft op het dagelijkse leven, kan een arts preventieve medicatie overwegen. Het doel daarvan is niet om een aanval die bezig is onmiddellijk te stoppen, maar om het aantal toekomstige aanvallen en migrainedagen te verminderen.

Patiënten stopten ook minder vaak met atogepant

Een preventief geneesmiddel kan nog zo goed werken, het moet ook voldoende verdraagbaar zijn om het langdurig te kunnen gebruiken. Net daar kwam in de TEMPLE-studie nog een belangrijk verschil naar voren.

Bij atogepant stopte 12,1 procent van de patiënten met de behandeling vanwege bijwerkingen. In de groep met topiramaat was dat 29,6 procent. Het relatieve risico op stopzetting door bijwerkingen lag bij atogepant daarmee ongeveer 59 procent lager.

Behandelingsgerelateerde bijwerkingen kwamen eveneens minder vaak voor: bij 56 procent van de atogepantgroep tegenover 77,9 procent bij de deelnemers die topiramaat kregen.

Prof. dr. Jan Versijpt wijst er op dat dit belangrijk is bij een preventieve behandeling. Een medicijn kan immers alleen langdurig effect hebben wanneer een patiënt het voldoende goed verdraagt om ermee door te gaan.

Waarom werkt atogepant anders?

Atogepant is een zogenaamde CGRP-receptorantagonist. CGRP staat voor calcitonin gene-related peptide, een eiwit dat een belangrijke rol speelt bij migraine. Het geneesmiddel blokkeert de receptor waarop CGRP aangrijpt en probeert op die manier processen die betrokken zijn bij migraineaanvallen af te remmen.

Daarmee verschilt het van topiramaat. Dat middel is niet oorspronkelijk voor migraine ontwikkeld, maar bleek ook preventief tegen migraine te kunnen werken. Atogepant is daarentegen specifiek met migraine als doelwit ontwikkeld.

Betekent dit dat topiramaat moet verdwijnen?

Nee. De onderzoeksresultaten betekenen niet dat topiramaat plots geen goede behandeling meer is. Sommige patiënten hebben er wel degelijk baat bij en geneesmiddelen kunnen van persoon tot persoon heel verschillend werken.

Ook atogepant is niet automatisch voor iedere patiënt de aangewezen keuze. In België gelden bovendien voorwaarden voor de terugbetaling. De huidige terugbetalingsregels vereisen onder meer dat eerdere preventieve behandelingen onvoldoende resultaat opleverden of niet goed werden verdragen.

Daarom blijft de keuze voor preventieve medicatie iets om samen met een arts te bekijken. Zelf een behandeling stopzetten, overschakelen of de dosis veranderen omdat een ander geneesmiddel in deze studie beter scoorde, is geen goed idee.

Nog geen antwoord voor jarenlang gebruik

De resultaten zijn sterk, maar er zit ook een belangrijke beperking aan het onderzoek. De rechtstreekse dubbelblinde vergelijking waarop deze cijfers gebaseerd zijn, liep 24 weken. Daarmee weten we nog niet alles over verschillen die bij jarenlang gebruik kunnen ontstaan.

Daarnaast werd de TEMPLE-studie gefinancierd door AbbVie, de producent van atogepant. Dat maakt de studie niet automatisch minder betrouwbaar, maar financiering en mogelijke belangenconflicten zijn relevante informatie bij de beoordeling van medisch onderzoek. De publicatie in The Lancet Neurology biedt onderzoekers en artsen de mogelijkheid om de methode en resultaten uitgebreid te beoordelen.