Nieuw vleermuisvirus dat lijkt op covid: hoe groot is kans op pandemie?

Het alphacoronavirus wordt gedragen door hartneusvleermuizen en komt vooral voor in Oost-Afrika, onder meer in delen van Kenia, Oost-Soedan en Noord-Tanzania. Tests van de wetenschappers tonen aan dat CcCoV-KY43 voorlopig nog niet is overgesprongen op mensen. Toch waarschuwen de onderzoekers dat het virus wel degelijk een risico vormt en mogelijk een rol kan spelen bij het ontstaan van een pandemie.

Wat we (nog) niet weten

Hoewel de ontdekking vragen oproept, is het belangrijk om duidelijk te maken wat we vandaag nog niet weten over dit virus. Het virus is nog niet overgesprongen op mensen. We weten niet of het zich kan vermenigvuldigen in het menselijk lichaam. Ook is het onduidelijk of het ziekte veroorzaakt en of het zich van mens tot mens kan verspreiden.

Experts benadrukken dat het feit dat een virus menselijke cellen kan binnendringen slechts de eerste stap is. Zonder bijkomende eigenschappen, zoals efficiënte verspreiding en aanpassing aan het menselijk lichaam, kan er geen sprake zijn van een echte uitbraak.

Waarom maken wetenschappers zich toch zorgen?

Toch volgen onderzoekers deze ontwikkeling van dichtbij. Dat heeft te maken met een patroon dat we eerder al zagen bij grote virusuitbraken. Het begint vaak bij een virus dat bij dieren circuleert. Vervolgens krijgt het de mogelijkheid om menselijke cellen binnen te dringen. Daarna past het zich verder aan en kan het uiteindelijk overspringen naar mensen.

Dat gebeurde eerder al bij SARS, MERS en COVID-19. Wetenschappers noemen dit een “zoönotisch risico”, waarbij een virus van dier op mens overspringt.

Kan het virus ook in België opduiken?

De vraag die veel mensen zich stellen, is of dit virus ook naar België kan komen? Het antwoord is genuanceerd. Dat kan niet rechtstreeks. Om hier terecht te komen, moet het virus eerst een aantal cruciale stappen doorlopen.

Het moet overspringen van dier naar mens, zich kunnen vermenigvuldigen in het menselijk lichaam, overdraagbaar worden van mens tot mens en zich vervolgens internationaal verspreiden. Op dit moment is alleen de eerste stap theoretisch mogelijk. De andere stappen zijn nog niet aangetoond.

Moet je iets doen om jezelf te beschermen?

Kort gezegd: nee, er zijn vandaag geen specifieke maatregelen nodig voor dit virus. Het is nog niet bij mensen vastgesteld en vormt op dit moment geen directe bedreiging. Maar dat betekent niet dat je niets kan doen. Er zijn wel algemene voorzorgsmaatregelen die je risico op infecties in het algemeen verlagen.

Goede basis hygiëne blijft belangrijk

Veel virussen verspreiden zich via handen, oppervlakken of de lucht. Daarom blijven eenvoudige gewoontes belangrijk: was regelmatig je handen, hoesten of niezen in je elleboog en thuis blijven als je ziek bent. Dat zijn dezelfde basisregels die ook bij COVID-19 sterk werden benadrukt en die nog altijd gelden voor andere virussen.