Dit had niemand verwacht: elektrische auto's zorgen voor nieuw verkeersprobleem

Elektrische wagen steeds vaker op Belgische wegen

De elektrische auto heeft de voorbije jaren een enorme opmars gemaakt in België. Volgens Vias institute is het aandeel elektrische en hybride wagens in ons land in vijf jaar tijd gestegen van 3 naar 20 procent. Die snelle omschakeling verandert niet alleen het straatbeeld, maar zorgt ook voor nieuwe uitdagingen op het vlak van verkeersveiligheid.

Uit de nieuwste studie van Vias blijkt dat in 2025 bij 42 procent van de letselongevallen met elektrische auto's een voetganger of fietser betrokken was. Bij letselongevallen met alle soorten auto's samen bedroeg dat aandeel 27 procent. Dat verschil is opvallend, al benadrukt Vias dat daarmee niet bewezen is dat het ontbreken van motorgeluid rechtstreeks de oorzaak van die ongevallen is.

Toch is er volgens het verkeersinstituut een duidelijke reden om het fenomeen ernstig te onderzoeken. Elektrische auto's produceren bij lage snelheid nauwelijks het typische motorgeluid waarmee andere weggebruikers een naderend voertuig kunnen herkennen. Daardoor kan een voetganger bijvoorbeeld een auto niet alleen later horen, maar ook moeilijker bepalen uit welke richting het voertuig komt.

Vooral in drukke stadsomgevingen kan dat een probleem worden. Daar concurreren verschillende geluidsbronnen met elkaar: verkeer, trams, fietsen, gesprekken en andere omgevingsgeluiden. Een elektrische wagen die langzaam een kruispunt of zebrapad nadert, kan daardoor voor een voetganger vrijwel ongemerkt verschijnen.

Waarom stille auto's een probleem kunnen vormen

Dat elektrische auto's stil zijn, is op zich natuurlijk geen nadeel. Minder verkeerslawaai is juist een van de voordelen van elektrische mobiliteit. Maar wat aangenaam is voor de omgeving, kan voor sommige weggebruikers een extra risico betekenen.

Vias onderzocht daarom specifiek hoe goed elektrische en hybride auto's hoorbaar zijn. Daarbij werden geluidsmetingen uitgevoerd met verschillende voertuigen op een afgesloten circuit. Daarnaast luisterden 70 deelnemers naar geluidsopnames van auto's die met verschillende snelheden voorbijreden. De helft van de deelnemers was blind of slechtziend.

De resultaten tonen dat vooral bij lage snelheid problemen kunnen ontstaan. Bij 10 km/u werd 32 procent van de elektrische auto's in de luisterproef niet waargenomen. Bij auto's met een verbrandingsmotor was dat 27 procent. Bij hybride auto's liep het aandeel zelfs op tot 38 procent.

Bij 20 km/u veranderde het beeld. Toen werd 7 procent van de elektrische auto's niet waargenomen, tegenover 11 procent bij auto's met een verbrandingsmotor. Hybride auto's scoorden met 18 procent opnieuw slechter. Bij 30 km/u werden elektrische auto's in 5 procent van de gevallen niet opgemerkt.

Vias concludeert dat auto's in bepaalde omstandigheden te laat of helemaal niet worden gedetecteerd. Dat kan volgens het instituut vooral bij het oversteken van een straat voor gevaarlijke situaties zorgen.

AVAS moet elektrische auto's hoorbaar maken

De Europese Unie heeft het probleem al eerder onderkend. Elektrische en hybride auto's moeten daarom worden uitgerust met een AVAS, het Acoustic Vehicle Alerting System. Dat systeem produceert kunstmatig geluid wanneer een voertuig langzaam rijdt. Europese regelgeving bepaalt dat het systeem automatisch geluid moet produceren vanaf het vertrek tot ongeveer 20 km/u en bij achteruitrijden.

Het doel is eenvoudig: voetgangers moeten kunnen horen dat er een voertuig in de buurt is. Het kunstmatige geluid moet informatie geven over het feit dat de auto rijdt en moet bovendien veranderen naargelang het rijgedrag en de snelheid.

Toch vindt Vias dat de huidige aanpak niet helemaal volstaat. Uit de geluidsmetingen bleek namelijk dat er grote verschillen bestaan tussen elektrische modellen. Sommige auto's produceren een duidelijker geluid dan andere. Volgens Vias is het probleem dat fabrikanten binnen de bestaande regels nog behoorlijk wat vrijheid hebben over het geluid dat hun auto's maken.

Minister van Mobiliteit Jean-Luc Crucke reageert voorzichtig maar duidelijk: “De transitie naar schonere mobiliteit is noodzakelijk, maar ze moet ook veilig verlopen. De stilte van elektrische voertuigen is een vooruitgang op het vlak van geluidshinder. Maar als die stilte in bepaalde situaties een bijkomend risico creëert voor voetgangers, fietsers of slechtzienden, dan moeten we de regels op een slimme manier kunnen aanpassen.”

Vooral blinden en slechtzienden voelen het verschil

Voor mensen met een visuele beperking is het probleem volgens Vias nog groter. Zij gebruiken hun gehoor immers voortdurend om zich in het verkeer te oriënteren. Het geluid van een naderende auto kan helpen om te bepalen waar een voertuig zich bevindt en of het veilig is om over te steken.

Khadija Tamditi van de Brailleliga wijst erop dat blinden en slechtzienden al langer problemen melden met elektrische voertuigen. “Het niet horen aankomen van een auto vormt dan ook een echte belemmering voor hun bewegingsvrijheid en versterkt het gevoel van onveiligheid.”

Vias pleit daarom niet voor een terugkeer naar lawaaierige auto's, maar voor betere en meer uniforme geluidssystemen. Het instituut wil onder meer een hogere minimale geluidsdrempel, een standaardisering van het geluid en een betere keuze van frequenties die voor voetgangers makkelijker waarneembaar zijn.

Een herkenbaar standaardgeluid zou bovendien een bijkomend voordeel kunnen hebben. Als weggebruikers weten welk geluid bij een elektrische auto hoort, kunnen ze het sneller associëren met een naderend voertuig.

De conclusie van Vias is dan ook niet dat elektrische auto's per definitie gevaarlijker zijn. Wel moet volgens het instituut worden voorkomen dat de stille aandrijving een onverwacht veiligheidsprobleem veroorzaakt. Nu elektrische voertuigen steeds talrijker worden, lijkt het volgens Vias vooral belangrijk om de regelgeving sneller aan te passen aan de realiteit op straat.