Opgelet voor nieuwe truc van oplichters die heel gevaarlijk is

Een verdachte e-mail of sms herkennen wordt voor veel mensen steeds moeilijker. Cybercriminelen maken hun berichten namelijk almaar overtuigender en richten zich steeds vaker op één specifiek slachtoffer. Die techniek staat bekend als spearfishing en kan veel gevaarlijker zijn dan klassieke phishing. Wie weet hoe deze vorm van oplichting werkt, verkleint de kans om slachtoffer te worden aanzienlijk.

Wat is spearfishing?

Spearfishing is een gerichte vorm van phishing waarbij oplichters niet zomaar duizenden identieke berichten uitsturen, maar één persoon of een beperkte groep doelgericht aanvallen. Ze verzamelen vooraf zoveel mogelijk informatie over hun slachtoffer via sociale media, bedrijfswebsites, eerdere datalekken of andere publieke bronnen. Daardoor lijkt hun bericht bijzonder geloofwaardig.

In tegenstelling tot klassieke phishing, waarbij een algemene boodschap wordt verstuurd zoals "Uw bankrekening wordt geblokkeerd", bevat een spearfishingbericht vaak persoonlijke gegevens. Denk aan je naam, werkgever, functie, collega's of recente aankopen. Daardoor krijg je sneller het gevoel dat het bericht echt afkomstig is van een vertrouwde organisatie of bekende persoon.

Waarom is deze vorm van phishing zo gevaarlijk?

Net omdat de berichten persoonlijk zijn opgesteld, slagen spearfishingaanvallen steeds vaker. Oplichters spelen in op vertrouwen en actualiteit. Ze kunnen zich bijvoorbeeld voordoen als je werkgever die dringend een document wil laten ondertekenen, als een leverancier die een openstaande factuur doorstuurt of zelfs als een collega die snel hulp nodig heeft.

Steeds vaker maken criminelen bovendien gebruik van artificiële intelligentie om foutloze e-mails te schrijven. Daardoor verdwijnen de klassieke waarschuwingssignalen, zoals taal- of spellingsfouten, steeds meer naar de achtergrond.

Eén gewoonte maakt het verschil

De belangrijkste gewoonte om spearfishing te voorkomen is eenvoudig: controleer altijd via een tweede kanaal of een onverwacht verzoek echt afkomstig is van de afzender.

Krijg je bijvoorbeeld een e-mail van je baas met de vraag om dringend geld over te schrijven of een bestand te openen? Bel hem of haar even op, stuur een nieuw bericht via een bekend e-mailadres of spreek de persoon rechtstreeks aan. Gebruik daarbij nooit de contactgegevens die in het verdachte bericht zelf staan.

Deze eenvoudige controle is de meest doeltreffende manier om gerichte phishingaanvallen te stoppen voordat er schade ontstaat.

Zo bescherm je jezelf tegen spearfishing

Hoewel spearfishing steeds professioneler wordt, kun je het risico aanzienlijk beperken. Klik nooit impulsief op links of open geen onverwachte bijlagen, ook niet wanneer het bericht afkomstig lijkt van iemand die je kent. Controleer steeds het volledige e-mailadres van de afzender en let op subtiele verschillen in domeinnamen.

Daarnaast is het verstandig om tweestapsverificatie (2FA) in te schakelen op belangrijke accounts. Zelfs wanneer een wachtwoord wordt buitgemaakt, vormt die extra beveiligingslaag een belangrijke hindernis voor criminelen. Gebruik bovendien voor elk account een uniek wachtwoord, zodat één datalek niet meteen toegang geeft tot meerdere diensten.

Wat als je een verdacht bericht ontvangt?

Ontvang je een e-mail of bericht waarvan je vermoedt dat het om spearfishing gaat, klik dan niet op links en open geen bijlagen. Beantwoord het bericht ook niet. Controleer de vraag via een ander communicatiekanaal, zoals een telefoongesprek of een nieuw opgestelde e-mail naar een adres dat je zelf opzoekt. In België kun je verdachte berichten bovendien doorsturen naar verdacht@safeonweb.be. Zo help je niet alleen jezelf beschermen, maar ook anderen, omdat de betrokken websites en links sneller kunnen worden geblokkeerd.