Oplichters komen aan al je gegevens en proberen dan je geld te stelen

Hoe komt een oplichter aan jouw persoonsgegevens?

De recente berichtgeving over gegevensdiefstal bij organisaties maakt duidelijk waarom een frauduleus telefoontje zo persoonlijk kan klinken. Buitgemaakte informatie kan worden doorverkocht en samengevoegd met gegevens uit andere bronnen. Denk aan een telefoonnummer uit een klantenbestand, een adres uit een ander lek en informatie die openbaar op sociale media staat.

Daarvoor hoeft een crimineel dus niet eerst jouw eigen computer of telefoon binnen te dringen. Ook gegevens die je ooit aan een organisatie hebt toevertrouwd, kunnen na een beveiligingsincident in verkeerde handen vallen. Daarnaast verzamelen fraudeurs informatie via valse formulieren en berichten. Verschillende losse stukjes kunnen samen een verrassend herkenbaar beeld van jou opleveren.

Het misbruik van persoonsgegevens kan bovendien verder gaan dan een overtuigend gesprek. Met voldoende informatie proberen criminelen zich bijvoorbeeld als iemand anders voor te doen of aanvragen in diens naam in te dienen. Welke mogelijkheden ze hebben, hangt af van de buitgemaakte gegevens en de controles bij de betrokken dienst.

Je geboortedatum kennen bewijst geen identiteit

Stel dat een beller zegt dat hij je dossier controleert en vervolgens drie correcte gegevens voorleest. Dan lijkt het logisch om te denken dat hij toegang heeft tot een officiële administratie. Maar diezelfde informatie kan ook uit een gestolen bestand komen. Juiste persoonsgegevens zijn daarom geen betrouwbaar bewijs dat iemand werkelijk voor de genoemde organisatie werkt.

Dat betekent evenmin dat je bank gehackt is zodra een nepbankier je adres kent. De informatie kan ergens anders vandaan komen. Zonder onderzoek valt meestal niet te bepalen uit welk bestand een specifiek gegeven afkomstig is. Ga dus niet af op de verklaring van de beller zelf wanneer die beweert precies te weten waar het probleem zit.

Let op de opdracht die je krijgt

Een belangrijk alarmsignaal is de combinatie van persoonlijke informatie en tijdsdruk. Je zou onmiddellijk moeten handelen omdat anders je rekening wordt leeggehaald, een dossier wordt afgesloten of een boete volgt. Die haast kan ervoor zorgen dat je minder kritisch nadenkt over een vreemde vraag.

Vraagt iemand je om persoonlijke bankcodes door te geven of spaargeld naar een zogezegd veilige rekening over te schrijven, stop dan het gesprek. Bij kluisrekeningfraude gebruiken oplichters precies dat verhaal om geld weg te sluizen. Geef ook geen bankkaart mee aan iemand die onverwacht aanbelt om ze zogenaamd te beveiligen.

Controleer het verhaal via een andere weg

Je hoeft tijdens een onverwacht gesprek niet te bewijzen dat je meewerkt. Hang op en zoek zelf contact met de organisatie via een nummer dat je al kent of zelf op de officiële website opzoekt. Gebruik daarvoor niet het telefoonnummer of de link die de onbekende je net heeft gestuurd.

Hetzelfde geldt voor een e-mail waarin je naam en adres correct staan. Open zelf de vertrouwde app of typ het websiteadres in je browser. Bekijk daar of er werkelijk een bericht of probleem klaarstaat. Een persoonlijke aanspreking maakt een verzoek om codes, documenten of een betaling niet automatisch veilig.

Wat als je al gegevens hebt doorgegeven?

Maak onderscheid tussen de informatie die de oplichter al kende en wat jij zelf nog hebt gedeeld. Alleen je naam en adres kennen is iets anders dan beschikken over je wachtwoord, kaartgegevens of een bevestigde bankverrichting. Noteer zo precies mogelijk wat er is gebeurd, zodat je gericht hulp kan vragen.

Heb je bank- of kredietkaartgegevens gedeeld, neem dan onmiddellijk contact op met Card Stop via 078 170 170 en verwittig je bank. Doe dat ook meteen wanneer je geld hebt overgeschreven of verdachte verrichtingen opmerkt. Bewaar berichten, rekeningnummers en andere bewijzen. Bij financiële schade hoort ook een aangifte bij de politie.

Een verdacht bericht kan je doorsturen naar verdacht@safeonweb.be. De stappen die je kan doen na een frauduleus bericht helpen om snel te reageren. Heb je een wachtwoord ingevoerd op een valse website, wijzig het dan onmiddellijk en ook op andere accounts waar je hetzelfde wachtwoord gebruikt.

De belangrijkste controle blijft eenvoudig: kijk niet alleen naar wat iemand over jou weet, maar vooral naar wat hij je wil laten doen. Een correct adres kan vertrouwen wekken. Het geeft een onbekende nooit het recht op jouw geheime codes of je spaargeld.