Dit zijn de gevolgen als er geen begrotingsakkoord komt

Waarom een politiek akkoord nog niet volstaat

De federale begrotingsonderhandelingen staan onder tijdsdruk. Zelfs als de regeringspartijen een akkoord bereiken, is het werk daarmee niet afgerond. De afspraken moeten worden uitgewerkt in documenten en, waar nodig, wetgeving. Daarna volgt de parlementaire behandeling. Een akkoord aan de onderhandelingstafel is dus nog geen volledige toestemming om alle geplande uitgaven te doen.

Raakt de jaarbegroting niet tijdig goedgekeurd, dan bestaat er een tijdelijke oplossing: voorlopige twaalfden. Daarmee krijgt de overheid voor een beperkte periode middelen om verder te werken. Ook die regeling moet door het parlement worden goedgekeurd. De regering kan dus niet gewoon zelf beslissen hoeveel geld ze intussen uitgeeft.

Wat zijn voorlopige twaalfden precies?

De naam verwijst naar een tijdelijke financiering op basis van delen van een jaarbudget. De regels voor voorlopige kredieten nemen de overeenkomstige kredieten van de laatst goedgekeurde begroting als vertrekpunt. Het is dus geen nieuwe jaarbegroting waarmee de regering al haar plannen vrij kan uitvoeren.

De middelen worden in beginsel toegekend voor periodes van maximaal vier maanden. Voor wettelijke of contractuele verplichtingen kan een langere periode nodig zijn. Uitgaven van nieuwe aard die niet vooraf door de wetgever zijn goedgekeurd, mogen niet zomaar uit die tijdelijke middelen worden betaald. Daardoor kan vooral de uitvoering van nieuwe plannen moeilijker worden.

Blijven je pensioen en uitkering betaald worden?

Het ontbreken van een goedgekeurde jaarbegroting schrapt op zichzelf je bestaande pensioen- of uitkeringsrecht niet. Voorlopige financiering is juist bedoeld om de overheid te laten doorwerken en bestaande verplichtingen te kunnen blijven nakomen. Je hoeft uit het woord ‘twaalfden’ dus niet af te leiden dat je nog maar een twaalfde van je maandelijkse bedrag krijgt.

Dat is ook geen garantie dat jouw bedrag onder alle omstandigheden gelijk blijft. Een afzonderlijke wetswijziging kan gevolgen hebben voor een pensioen of uitkering. Die moet je apart bekijken. Het onderscheid is belangrijk: een hervorming van de voorwaarden voor een uitkering is iets anders dan de tijdelijke regeling waarmee overheidsuitgaven worden gefinancierd.

Gaan overheidsdiensten dan op slot?

Voorlopige kredieten dienen om de continuïteit van overheidsdiensten te verzekeren. Een laattijdige begroting betekent dus niet automatisch dat federale loketten sluiten of administraties hun werk neerleggen. De tijdelijke financiering biedt een kader om de werking voort te zetten.

Wel kan de beschikbare financiële ruimte beperkingen opleggen. Denk aan een administratie die een bijkomend project wil starten of nieuwe uitgaven wil aangaan. Of dat kan, hangt af van de toegestane kredieten en de toepasselijke regels. Een vertraging is mogelijk, maar je kan niet zonder meer besluiten dat iedere aanvraag of betaling daardoor vertraging oploopt.

Wat gebeurt er met beloofde voordelen en nieuwe belastingen?

Voor je eigen portemonnee verdient vooral de status van een aangekondigde maatregel aandacht. Een beloofde belastingverlaging is nog geen bedrag waarop je al kan rekenen. Daarvoor moeten de vereiste wettelijke stappen zijn gezet en moet duidelijk zijn vanaf wanneer de wijziging geldt. Hetzelfde geldt voor nieuwe steunmaatregelen of bijkomende tegemoetkomingen.

Omgekeerd verdwijnen bestaande belastingverplichtingen niet vanzelf omdat de jaarbegroting ontbreekt. Een financiewet kan de verdere belastinginning machtigen en ook bepalingen bevatten over leningen en financiële overdrachten. Stel een betaling of aangifte daarom niet uit op basis van berichten over de begrotingsonderhandelingen.

Waar moet je als gezin vooral op letten?

Maak bij financiële aankondigingen telkens hetzelfde onderscheid: gaat het om een voorstel, een politiek akkoord of een goedgekeurde regel met een ingangsdatum? Alleen zo kan je beoordelen of je maandbudget daadwerkelijk verandert. Een krantenkop over een besparing zegt op zichzelf nog niet hoeveel jij persoonlijk zal verliezen.

Reken bij grote aankopen ook niet vooruit op een voordeel waarvan de voorwaarden nog ontbreken. Controleer bij een concrete verandering de informatie van de betrokken overheidsdienst of uitbetalingsinstelling. De belangrijkste praktische boodschap is geruststellend: tijdelijke financiering moet de overheid laten verderwerken. De onzekerheid zit vooral bij nieuwe plannen en hun uitvoering, niet bij een automatisch stilvallen van alle bestaande betalingen.