Geen nieuwe belastingen die pijn doen: 7 maatregelen om 17 miljard te besparen

Anders. wil 17 miljard euro besparen

Het plan van Anders. bestaat uit zeven strategische speerpunten. Samen zouden die volgens de partij ruim 17 miljard euro kunnen opleveren. De grootste besparingen moeten komen uit de gezondheidszorg en de manier waarop de sociale zekerheid en de staatsschuld worden georganiseerd. 

Daarnaast wil Anders. besparen op overheidsadministratie, ambtenaren, overheidsgebouwen en de uitvoering van eerder afgesproken beleid. De partij benadrukt dat het om haar eigen politieke voorstel gaat en dat de genoemde bedragen ramingen zijn van de mogelijke opbrengst van de maatregelen.

1. Minder geld naar vakbonden en ziekenfondsen: 1,2 miljard euro

Een eerste onderdeel van het plan richt zich op de structuren rond de sociale zekerheid. Anders. wil de uitbetaling van werkloosheidsuitkeringen volledig bij de RVA onderbrengen. Vandaag spelen ook de vakbonden een rol bij de uitbetaling. Volgens de liberalen zou het overhevelen van die taak naar de RVA 214 miljoen euro kunnen opleveren.

Daarnaast wil de partij de vakbondspremies belastbaar maken. Dat zou volgens de berekening van Anders. 86 miljoen euro opleveren. Ook de administratiekosten van de ziekenfondsen moeten volgens de partij worden aangepakt. Anders. verwijst daarbij naar de stijging van de overheadkosten en stelt dat die bij de ziekenfondsen gemiddeld 7,5 procent per jaar groeien, tegenover 3,2 procent bij onder meer het RIZIV en de NMBS. Alles samen moet dit luik volgens Anders. 1,2 miljard euro besparen.

2. Gezondheidszorg efficiënter maken: 4,5 miljard euro

De grootste besparing in het plan moet uit de gezondheidszorg komen. Anders. wil volgens het voorstel 4,5 miljard euro besparen zonder volgens de partij in te leveren op de kwaliteit van de zorg. Een belangrijk onderdeel daarvan is het afschaffen van de automatische groeinorm bovenop de inflatie. Volgens Anders. zorgt die vandaag voor een te sterke stijging van de uitgaven.

Daarnaast wil de partij verspilling in de gezondheidszorg aanpakken. Ze verwijst onder meer naar onnodige rugoperaties, overbodige dure scanners in de radiologie en dubbele administratie. 

Technologie kan ook een belangrijke rol spelen. De partij wil sterker inzetten op innovatie en artificiële intelligentie om ziekten vroeger op te sporen, medische fouten te verminderen en de administratieve werklast voor artsen en verpleegkundigen te beperken.

Het uitgangspunt van Anders. is dat efficiënter werken niet noodzakelijk betekent dat patiënten minder goede zorg krijgen. De partij spreekt zelf over “betere zorg met minder belastinggeld”.

3. Gewesten moeten meebetalen aan de staatsschuld: 4,4 miljard euro

Een ander opvallend voorstel gaat over de verdeling van de kosten van de Belgische staatsschuld. Anders. wil dat de regio's voortaan meebetalen aan de nationale schuldenlast. Volgens het voorstel zouden de regio's verantwoordelijk worden voor de afbetaling van 25 procent van de verschuldigde rente op de staatsschuld. Dat moet volgens de partij 4,4 miljard euro opleveren.

Anders. noemt dit een kwestie van responsabilisering. De redenering is dat overheden die over eigen inkomsten en uitgaven beschikken ook een grotere verantwoordelijkheid moeten dragen voor de gezamenlijke schuldenlast.

4. Bestaande afspraken uitvoeren: 3,5 miljard euro

Volgens Anders. ligt er al beleid op tafel waarmee miljarden euro's kunnen worden bespaard, maar worden bepaalde maatregelen onvoldoende of te traag uitgevoerd. De partij verwijst daarbij naar het Arizona-akkoord, het federale regeerakkoord waarin onder meer afspraken werden gemaakt over pensioenen, migratie en subsidies.

Anders. wil dat de regering de reeds gemaakte afspraken daadwerkelijk uitvoert. Volgens de liberalen kan dat 3,5 miljard euro opleveren. Een hogere btw wordt daarbij expliciet afgewezen. Anders. verwijst naar de mogelijke btw-verhoging als de “btw-brol” van 760 miljoen euro. De partij vindt dat de overheid eerst haar eigen uitgaven moet aanpakken voordat de btw-tarieven worden verhoogd.

5. Hoger remgeld voor doktersbezoeken: 2,6 miljard euro

Een vijfde maatregel heeft betrekking op het remgeld dat patiënten betalen voor medische zorg. Anders. stelt dat het remgeld al bijna tien jaar niet meer is geïndexeerd. Daardoor zou het volgens de partij minder geschikt zijn geworden om onnodige medische consumptie af te remmen.

De liberalen wijzen er in hun plan op dat sommige mensen met een verhoogde tegemoetkoming vandaag voor bepaalde doktersbezoeken slechts ongeveer 1 euro remgeld betalen. Anders. wil dat bedrag optrekken naar 5 euro voor mensen met een verhoogde tegemoetkoming. Voor reguliere consultaties zou het remgeld naar 10 euro moeten gaan. Volgens de berekening van de partij zou deze maatregel 2,6 miljard euro opleveren.

6. Minder ambtenaren vervangen: 760 miljoen euro

Ook de federale administratie moet volgens Anders. afslanken. De partij wijst erop dat de komende jaren ongeveer 24.000 federale ambtenaren met pensioen gaan, exclusief Defensie en de federale politie.

Anders. wil niet al die functies opnieuw invullen. De partij stelt een strikte vervangingsratio van één op drie voor. Dat betekent dat slechts één op de drie medewerkers die met pensioen gaan, zou worden vervangen. Volgens Anders. kan die maatregel 760 miljoen euro besparen.

De partij koppelt de afslanking aan een verdere digitalisering van de overheid. Het uitgangspunt is dat de overheid zich opnieuw sterker moet concentreren op haar kerntaken en efficiënter moet werken.

7. Minder overheidsgebouwen: 300 miljoen euro

Het laatste onderdeel van het plan richt zich op de vastgoedportefeuille van de overheid. Anders. wil vooral bij Justitie en de federale politie het aantal overheidsgebouwen rationaliseren. De partij verwijst naar het grote aantal gerechtsgebouwen in België en stelt dat een efficiëntere infrastructuur mogelijk moet zijn.

Onder de naam “Octopusakkoord 2.0” wil Anders. de vastgoedportefeuille grondig herbekijken. Volgens de partij telt België momenteel 225 gerechtsgebouwen voor ongeveer 11 miljoen inwoners, terwijl Nederland met ongeveer 16 miljoen inwoners aan 50 gerechtsgebouwen genoeg zou hebben.

Anders. stelt dat meer gebouwen niet automatisch voor een betere justitie zorgen. Door infrastructuur efficiënter te organiseren, zou volgens de partij 300 miljoen euro kunnen worden bespaard.

Anders. wil besparen zonder hogere btw

De rode draad door het voorstel is dat de overheid volgens Anders. eerst bij zichzelf moet besparen. De partij verzet zich daarom tegen maatregelen zoals een algemene verhoging van de btw. Volgens de liberalen kan de overheid miljarden besparen door bestaande uitgaven kritischer te bekijken, inefficiënties weg te werken en verantwoordelijkheden anders te verdelen.

De zeven voorstellen leveren volgens de eigen berekening van Anders. samen ongeveer 17 miljard euro op. Dat bedrag ligt aanzienlijk hoger dan de 10 miljard euro waar de federale regering momenteel naar op zoek is. Anders. stelt daarmee dat er volgens de partij voldoende ruimte is om de begroting op orde te krijgen zonder nieuwe algemene belastingen.

Niet alle maatregelen zijn zonder gevolgen

Hoewel Anders. het plan presenteert als een manier om te besparen zonder de kwaliteit van de zorg of de dienstverlening te ondermijnen, zouden verschillende maatregelen wel degelijk voelbare gevolgen kunnen hebben.

Een hoger remgeld betekent bijvoorbeeld dat bepaalde patiënten meer uit eigen zak zouden betalen. Minder ambtenaren kan de overheid efficiënter maken, maar vraagt tegelijk dat taken anders worden georganiseerd. Ook het overhevelen van de uitbetaling van werkloosheidsuitkeringen van vakbonden naar de RVA zou een belangrijke organisatorische verandering betekenen.

Daarnaast is de verdeling van de staatsschuld tussen de federale overheid en de regio's een politiek en institutioneel gevoelig onderwerp. Het bedrag van 17 miljard euro moet daarom worden beschouwd als de raming van Anders. zelf. Of alle maatregelen in de praktijk het genoemde bedrag zouden opleveren, hangt af van de concrete uitvoering, wettelijke veranderingen en politieke onderhandelingen.

Regering-De Wever staat voor moeilijke budgettaire keuzes

De voorstellen van Anders. komen op een moment waarop de federale regering opnieuw voor moeilijke budgettaire keuzes staat. Premier Bart De Wever en zijn regering moeten miljarden euro's zoeken om de overheidsfinanciën verder op orde te krijgen.

Daarbij liggen zowel besparingen als mogelijke inkomstenmaatregelen op tafel. Een hogere btw en een belasting op grote vermogens behoren tot de opties waarover wordt gediscussieerd. Anders. probeert met zijn plan een alternatief naar voren te schuiven: niet meer geld ophalen bij burgers en bedrijven, maar eerst de overheid zelf afslanken en efficiënter maken.

De komende begrotingsonderhandelingen zullen moeten uitwijzen welke maatregelen uiteindelijk op tafel komen. Het plan van Anders. geeft alvast een duidelijk beeld van hoe de oppositiepartij de zoektocht naar miljarden wil aanpakken.