Maakt Vlaamse regering foute keuze met belastinggeld? Factuur van 378 miljoen euro

378 miljoen euro voor externe ICT-consultants

Volgens de cijfers die de PVDA verzamelde, besteedde de Vlaamse regering in 2025 in totaal 378 miljoen euro aan ICT-consultancy. Voor die opdrachten werden meer dan 1.700 externe consultants ingeschakeld. Ook de tarieven vallen op: sommige dagtarieven lopen volgens de partij op tot gemiddeld 2.240 euro per consultant.

Het gaat om uitgaven voor externe medewerkers die de Vlaamse overheid ondersteunen bij onder meer informaticaprojecten en digitale dienstverlening. Dergelijke specialisten kunnen tijdelijk nodig zijn wanneer specifieke kennis ontbreekt of wanneer een overheidsdienst extra capaciteit nodig heeft. De omvang van de uitgaven doet echter vragen rijzen over de afhankelijkheid van externe bedrijven.

De cijfers werden opgevraagd door Gaby Colebunders, volksvertegenwoordiger voor PVDA. Volgens hem is de inzet van externe ICT-medewerkers veel groter geworden dan verwacht. Hij stelt dat de overheid bespaart op eigen personeel en vervolgens externe krachten inhuurt om het werk op te vangen.

VDAB besteedt 71 miljoen euro aan consultancy

Een opvallend voorbeeld is de VDAB. De Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding gaf in 2025 ongeveer 71 miljoen euro uit aan consultancy-opdrachten. Dat komt overeen met ongeveer 70 procent van het volledige ICT-budget van de organisatie.

Ook bij andere overheidsagentschappen gaat een bijzonder groot deel van het ICT-budget naar externe dienstverleners. Bij de Vlaamse Sociale Bescherming liep dat aandeel in 2025 op tot ongeveer 90 procent. Bij de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM) bedroeg het 88,6 procent en bij het Agentschap voor Natuur en Bos 86 procent.

Dat betekent dat deze organisaties voor een groot deel van hun digitale werking afhankelijk zijn van externe bedrijven. Het gaat daarbij niet uitsluitend om adviesopdrachten. Ook de ontwikkeling van informaticasystemen, het onderhoud ervan, helpdesks, technische ondersteuning en cybersecurity vallen onder de ICT-uitgaven.

Regering beloofde al minder consultants in te huren

Het hoge bedrag is opvallend omdat de Vlaamse regering eerder al beloofde het gebruik van externe consultants terug te dringen. In het regeerakkoord 2024-2029 staat dat externe medewerkers waar mogelijk opnieuw vervangen moeten worden door eigen ambtenaren.

In juli 2025 keurde de regering bovendien bindende richtlijnen goed voor het inhuren van consultants. Het uitgangspunt is dat opdrachten in principe door de overheid zelf worden uitgevoerd, tenzij uitbesteding aantoonbaar kostenefficiënter of om andere redenen aangewezen is. Daarmee wilde de regering ook tegemoetkomen aan aanbevelingen van het Rekenhof.

Het Rekenhof had in januari 2024 namelijk al gewaarschuwd voor de gevolgen van personeelsbesparingen. Overheidsdiensten die minder eigen medewerkers hebben, moeten vaker externe krachten inschakelen. Daardoor dreigt niet alleen de kostprijs te stijgen, maar kan ook interne kennis en ervaring verloren gaan. Dat maakt de overheid op termijn nog afhankelijker van externe dienstverleners.

Dat de uitgaven voor ICT-consultancy in 2025 toch zo hoog opliepen, zet de belofte om minder externen in te schakelen opnieuw in de schijnwerpers.

PVDA wil investeren in eigen ICT-personeel

De PVDA vindt dat de Vlaamse regering haar prioriteiten verkeerd legt. De partij vraagt om de aangekondigde besparing van 180 miljoen euro op het overheidspersoneel in te trekken en opnieuw te investeren in eigen medewerkers.

Volgens Gaby Colebunders is het moeilijk te verantwoorden dat de regering bespaart op haar personeelsbestand, terwijl ze in één jaar tijd meer dan het dubbele van dat besparingsbedrag uitgeeft aan externe ICT-consultants.

"Het is een vicieuze cirkel: de regering maakt door al die besparingen haar eigen diensten zwakker en zichzelf daardoor afhankelijk van die dure privéfirma's", stelt Colebunders.

De partij wijst er bovendien op dat de 378 miljoen euro uitsluitend betrekking heeft op ICT-consultancy. De uitgaven voor consultants in andere domeinen zijn daarin niet opgenomen.

De discussie gaat daarmee niet alleen over de hoogte van de factuur, maar ook over de organisatie van de Vlaamse overheid. Externe specialisten kunnen nuttig zijn voor tijdelijke of zeer gespecialiseerde opdrachten. Maar wanneer overheidsdiensten structureel afhankelijk worden van consultants, rijst de vraag of investeren in eigen personeel op lange termijn niet meer kennis, continuïteit en controle oplevert.