Flexi-jobs zorgen voor nieuw probleem op de werkvloer

Flexi-jobbers combineren hun werk vaak met een andere job

Het grote voordeel van een flexi-job is net de flexibiliteit. Wie een flexi-job doet, heeft doorgaans al een andere job of inkomen en wil daar bijkomend uren bovenop presteren. Dat betekent in de praktijk dat een flexi-jobber niet noodzakelijk op dezelfde momenten beschikbaar is als iemand die voltijds of deeltijds vast in het bedrijf werkt.

Voor werkgevers kan dat aantrekkelijk zijn. Ze kunnen extra personeel inzetten wanneer dat nodig is, zonder dat ze een werknemer een volledig vast uurrooster moeten geven. Zeker in sectoren waarin de vraag sterk kan schommelen, kan zo'n flexibele personeelsreserve bijzonder interessant zijn. Maar precies die flexibiliteit kan op de werkvloer voor een nieuw probleem zorgen.

Wie minder beschikbaar is, kan soms toch de beste uren krijgen

Een werkgever die een uurrooster opstelt, probeert rekening te houden met de beschikbaarheden en voorkeuren van alle werknemers. In theorie is dat een puzzel waarbij iedereen zoveel mogelijk aan zijn trekken komt. In de praktijk is dat niet altijd eenvoudig wanneer een deel van het personeel slechts op bepaalde momenten kan werken.

Een flexi-jobber die bijvoorbeeld alleen 's avonds, in het weekend of op specifieke dagen beschikbaar is, kan zijn beschikbare momenten doorgeven. Omdat het aantal uren dat die persoon kan werken beperkt is, bestaat de druk om die uren ook effectief te benutten.

Dat kan ertoe leiden dat een werkgever de planning rond de flexi-jobber bouwt. De uren die overblijven, moeten vervolgens worden ingevuld door de vaste werknemers. Zij hebben misschien zelf liever een bepaalde avond vrij, willen in het weekend minder werken of hebben een voorkeur voor bepaalde shiften, maar krijgen die niet altijd.

Voor vaste werknemers kan dat bijzonder frustrerend zijn. Zij zijn immers doorgaans degene die zich het meest structureel aan de werkgever verbinden, maar kunnen tegelijk het gevoel krijgen dat hun voorkeuren minder zwaar doorwegen dan die van flexi-jobbers die slechts beperkt beschikbaar zijn.

Flexibiliteit kan zo een nadeel worden voor vaste werknemers

Het paradoxale aan de situatie is dat flexi-jobs bedoeld zijn om flexibiliteit op de arbeidsmarkt te vergroten. Voor de werkgever is er meer ruimte om personeel in te zetten wanneer dat nodig is. Voor de flexi-jobber ontstaat een mogelijkheid om werkuren te kiezen die combineerbaar zijn met de hoofdjob. Maar voor werknemers die geen flexi-job hebben, kan die flexibiliteit soms juist minder vrijheid betekenen. 

De druk om flexi-jobbers tegemoet te komen kan toenemen

Die spanning kan de komende jaren nog duidelijker worden. Het systeem van flexi-jobs werd in fors uitgebreid, waardoor het mogelijk werd om in zowat alle sectoren met flexi-jobbers te werken, behoudens bepaalde uitzonderingen en voorwaarden.

Daarmee wordt de groep werknemers die via zo'n statuut werkt potentieel veel groter. Tegelijk werd de jaarlijkse inkomensgrens voor niet-gepensioneerde flexi-jobbers verhoogd van 12.000 naar 18.000 euro. Daardoor kunnen zij meer uren en inkomsten uit hun flexi-job halen.

Voor werkgevers maakt dat het systeem aantrekkelijker. Voor werknemers kan het interessanter worden om naast hun gewone job extra te werken. En hoe groter het aandeel flexi-jobbers binnen bepaalde ondernemingen wordt, hoe belangrijker hun beschikbaarheden kunnen worden bij het opstellen van uurroosters.

Meer flexi-jobs, meer aandacht voor eerlijke planning

De uitbreiding van het systeem maakt het daarom belangrijker om niet alleen naar het aantal flexi-jobbers en de extra arbeidsuren te kijken. Ook de gevolgen voor de organisatie van het werk verdienen aandacht.

Een planning waarin de beschikbaarheden van flexi-jobbers een belangrijke rol spelen, hoeft op zich geen probleem te zijn. Het wordt wel problematisch wanneer vaste werknemers structureel het gevoel krijgen dat zij de uren moeten opvangen die anderen niet willen of kunnen werken. Een evenwichtige planning zal daarom rekening moeten houden met de voorkeuren van alle werknemers, zonder dat de ene groep automatisch voorrang krijgt omdat haar beschikbaarheden beperkter zijn.

Flexi-job als oplossing kan nieuwe frustraties creëren

Flexi-jobs zijn in België uitgegroeid tot een belangrijk instrument op de arbeidsmarkt. Ze bieden werkgevers extra mogelijkheden en werknemers een manier om bijkomend inkomen te verwerven. De uitbreiding naar vrijwel alle sectoren en de hogere inkomensgrens maken het systeem nog aantrekkelijker.

Maar elk voordeel heeft ook een keerzijde. Wanneer flexi-jobbers een steeds groter deel van het personeelsbestand vormen, wordt het belangrijk om te bewaken dat hun flexibiliteit of beperkte beschikbaarheid niet automatisch ten koste gaat van de werknemers met een vast contract.

Want voor een vaste werknemer kan het bijzonder wrang aanvoelen wanneer een collega die slechts enkele uren per week komt werken, precies die uren krijgt die hij of zij zelf het liefst zou willen. De uitdaging voor werkgevers wordt dan ook om de voordelen van flexibele arbeid te combineren met een planning die ook voor vaste werknemers als eerlijk wordt ervaren.