Professor Baert: "Dit verklaart waarom 1,5 miljoen mensen niet werken in België"

De discussie over flexi-jobs laait opnieuw op nadat begrotingsminister Vincent Van Peteghem waarschuwde dat het systeem dreigt te ontsporen en op termijn de betaalbaarheid van de welvaartsstaat onder druk kan zetten. Opvallend is dat die uitspraak er amper twee weken komt nadat de flexi-jobs werden uitgebreid naar alle sectoren.

Professor arbeidsrecht en arbeidseconoom Stijn Baert is het echter niet helemaal eens met die analyse. Volgens hem ligt het echte probleem elders. Niet de flexi-jobs vormen volgens hem het grootste risico voor de Belgische sociale zekerheid, maar wel het feit dat werken in België structureel te zwaar belast wordt.

"Het lek voor onze welvaartsstaat is niet dat we te weinig belastingen betalen op flexi-werk. Het lek is dat we structureel te veel belastingen betalen op regulier werk, waardoor werken te weinig loont, we het met te weinig mensen doen en dus met te weinig mensen bijdragen", stelt Baert op Linkedin.

Waarom werken volgens Baert te weinig loont

België staat al jarenlang bekend als een van de landen met de hoogste belastingdruk op arbeid. Volgens recente internationale vergelijkingen behoort België tot de landen waar werknemers het kleinste deel van hun loonkost effectief netto overhouden. 

Stijn Baert wijst op een opvallend cijfer. "Voor elke 100 euro die een baas betaalt voor een alleenstaande werknemer in een normale baan, komt er in België slechts 47 euro netto terecht bij die werknemer. Geen enkel ontwikkeld land doet slechter."

Met andere woorden: meer dan de helft van de totale loonkost verdwijnt via belastingen en sociale bijdragen. Volgens Baert zorgt die hoge belastingdruk ervoor dat de financiële prikkel om te werken voor sommige mensen te klein wordt.

1,5 miljoen mensen werken niet en zoeken geen werk

Volgens de professor helpt die situatie verklaren waarom België met een bijzonder grote groep economisch inactieve personen kampt. "Het verklaart mee waarom we met 1,5 miljoen mensen tussen de 20 en 64 jaar zitten die noch werken noch werk zoeken: werken loont te weinig."

Voor de Belgische economie vormt dat een belangrijke uitdaging. Hoe minder mensen werken, hoe kleiner de groep die via belastingen en sociale bijdragen de sociale zekerheid mee financiert.

Druk op de welvaartsstaat neemt toe

De vergrijzing van de bevolking zorgt ervoor dat de uitgaven voor pensioenen en gezondheidszorg de komende jaren verder zullen stijgen. Tegelijk blijft de werkzaamheidsgraad in België achter op die van verschillende andere Europese landen.

Volgens arbeidsmarktexperts kan een hogere werkzaamheidsgraad een belangrijke sleutel zijn om de overheidsfinanciën op langere termijn houdbaar te houden. "Wie niet werkt, staat natuurlijk typisch aan de passieve in plaats van actieve zijde van onze welvaartsstaat."

Flexi-jobs zijn volgens Baert niet het echte probleem

Hoewel Stijn Baert zich kritisch uitlaat over bepaalde aspecten van de flexi-jobregeling, ziet hij daarin niet de hoofdoorzaak van de budgettaire problemen. Volgens hem bestaat er geen ernstig wetenschappelijk bewijs dat flexi-jobs op grote schaal reguliere banen verdringen.

Wel heeft hij bedenkingen bij de recente verhoging van het maximumbedrag dat via flexi-jobs kan worden verdiend. "Een blunder is voor mij vooral de verhoging van het plafond."

Vandaag kunnen mensen via flexi-jobs aanzienlijk meer bijverdienen dan vroeger. Volgens Baert ontstaat daardoor een situatie waarbij werknemers die naast een flexi-jobber hetzelfde werk uitvoeren soms veel hogere belastingen en sociale bijdragen betalen. "De persoon naast wie je staat te flexi-werken, betaalt vaak wel de volle pot."

Eerst reguliere arbeid aantrekkelijker maken

Voor de professor ligt de prioriteit duidelijk bij een fundamentele hervorming van de fiscaliteit op arbeid. Hij pleit ervoor om de belastingdruk op gewone arbeid te verlagen voordat men de flexi-jobregeling opnieuw zou afbouwen.

"Ik zou dus zeggen: breek de koterij van de flexi-jobs op lange termijn gerust af, maar zorg dan eerst dat het structurele lek van onze sociale zekerheid, werken dat ontmoedigd wordt, is gerepareerd."

Volgens Baert moet het beleid er in de eerste plaats voor zorgen dat werken opnieuw financieel aantrekkelijk wordt. Dat zou niet alleen meer mensen naar de arbeidsmarkt kunnen trekken, maar ook de financiering van de sociale zekerheid versterken.