Limiet op geld afhalen en lager pensioen: wat allemaal gebeuren kan als er geen begrotingsakkoord komt

Blijven pensioenen en uitkeringen betaald?

Premier Bart De Wever heeft de begrotingsgesprekken hervat nadat koning Filip zijn ontslag weigerde. Als de federale uitgavenbegroting bij de start van 2027 nog niet is goedgekeurd, kan de Kamer via een wet voorlopige kredieten openen. Die heten vaak voorlopige twaalfden, omdat de laatst goedgekeurde begroting als basis dient en de bedragen worden berekend voor het aantal maanden dat de tijdelijke regeling loopt. Dat kan doorgaans voor maximaal vier maanden per schijf. Daarna kan de Kamer zo nodig een volgende schijf goedkeuren.

Met die tijdelijke kredieten kunnen de federale diensten blijven werken en kan de overheid bestaande verplichtingen blijven betalen. Denk aan lonen van federale ambtenaren en facturen voor werk dat al onder een lopend contract valt. Ook pensioenen en uitkeringen waarop je recht hebt, vallen door het uitblijven van een akkoord op zich niet weg. Bij de tijdelijke financiering begin 2026 was er bijvoorbeeld extra ruimte voor de pensioenen en het leefloon, zodat die uitgaven niet vastzaten aan een strikte berekening van drie twaalfden.

Wat kan dan wel op zich laten wachten?

Voor uitgaven van een nieuwe aard waarvoor de wetgever nog geen toestemming heeft gegeven, kan de federale overheid die tijdelijke kredieten niet gebruiken. Stel dat de regering een volledig nieuwe federale premie wil invoeren of een nieuw investeringsprogramma wil lanceren. Zolang de nodige machtiging en het budget ontbreken, kan ze die premie niet uitbetalen of dat programma niet financieren. Een bedrijf kan daardoor bijvoorbeeld langer moeten wachten op een nieuwe subsidieoproep. Dat is iets anders dan een factuur voor werk dat het al voor de overheid heeft uitgevoerd.

Ook aan je belastingbrief verandert een voorstel op de onderhandelingstafel op zichzelf niets. Voor een nieuwe belasting of een aanpassing van een tarief is een wettelijke beslissing nodig. Maatregelen die al definitief zijn goedgekeurd, kunnen op hun geplande datum ingaan. Als de gesprekken langer aanslepen, zit de eerste concrete hinder dus vooral bij nieuwe maatregelen die nog op groen licht wachten.

Wat merkten mensen in Griekenland tijdens de schuldencrisis?

In de zomer van 2015 liepen in Griekenland de gesprekken over internationale noodsteun vast terwijl er al veel geld uit de banken wegvloeide. Toen de noodfinanciering voor de banken niet verder werd opgetrokken, sloten de Griekse bankkantoren ongeveer drie weken. Aan de geldautomaat gold een limiet van 60 euro per dag per kaart. In een Griekse winkel kon je nog met de kaart betalen, maar geld overmaken naar het buitenland werd beperkt. Ook na de heropening van de banken bleven er beperkingen gelden.

De impact van de Griekse schuldencrisis ging veel verder dan die weken aan de geldautomaat. Pensioenen werden in opeenvolgende rondes verlaagd. In 2015 ging de btw op onder meer restaurantmaaltijden en afhaaleten van 13 naar 23 procent. De werkloosheid had in 2013 al 27,5 procent bereikt. Die cijfers horen bij een crisis die al jaren aansleepte en waarbij het land internationale noodleningen nodig had. In België gaat het bij voorlopige twaalfden om de tijdelijke toestemming om federale uitgaven te doen. Je bankrekening en wat je met je betaalkaart kunt doen, vallen buiten die regeling.