Probleem met elektrische wagens komt aan het licht tijdens nieuwe test

Elektrische wagen moet al geluid maken

Volledig elektrische en bepaalde hybride voertuigen zijn bij lage snelheden veel stiller dan klassieke auto's met een verbrandingsmotor. Daarom bestaat er al een systeem dat ervoor moet zorgen dat andere weggebruikers zo'n wagen toch kunnen horen.

Dat systeem heet AVAS, voluit Acoustic Vehicle Alerting System. Het produceert kunstmatig geluid wanneer een elektrische wagen langzaam rijdt. Europese regels bepalen dat AVAS automatisch actief moet zijn vanaf het wegrijden tot ongeveer 20 km/u en tijdens het achteruitrijden.

In theorie moet dat voldoende zijn om voetgangers te waarschuwen. In de praktijk blijkt het ingewikkelder.

Grote verschillen tussen auto's

Vias voerde geluidsmetingen uit met vijf voertuigen: drie auto's met een verbrandingsmotor en twee elektrische modellen. De wagens reden op een afgesloten circuit en voerden verschillende manoeuvres uit, zoals versnellen, vertragen, achteruitrijden en rijden aan een constante snelheid.

Bij 10 km/u produceerden de auto's met een verbrandingsmotor ongeveer 55 decibel. Bij de elektrische modellen met AVAS bleken duidelijke verschillen te bestaan. Het ene systeem was beter hoorbaar dan het andere.

Fabrikanten hebben ruimte om zelf te bepalen welk geluid hun auto's produceren, zolang ze aan de wettelijke minimumeisen voldoen. Daardoor klinkt een elektrische auto van het ene merk anders en mogelijk ook duidelijker dan die van een ander merk.

Daar zit volgens de organisatie een probleem. Een herkenbaar en meer gestandaardiseerd geluid zou ervoor kunnen zorgen dat mensen sneller beseffen dat er een voertuig nadert.

Test met 70 mensen levert belangrijke resultaten op

Het onderzoek bleef niet beperkt tot het meten van decibels. Zeventig deelnemers kregen via een koptelefoon opnames te horen van auto's met een verbrandingsmotor, elektrische wagens en hybride voertuigen. De voertuigen reden in de geluidsfragmenten met verschillende snelheden en er werd gewerkt met weinig, gemiddeld en veel achtergrondgeluid.

De helft van de deelnemers was blind of slechtziend. Zij moesten, net als de andere proefpersonen, aangeven wanneer ze zeker waren dat ze een voertuig hoorden.

Vooral bij 10 km/u waren de resultaten duidelijk. Maar liefst 38 procent van de hybride voertuigen werd niet waargenomen. Bij elektrische auto's ging het om 32 procent en bij auto's met een verbrandingsmotor om 27 procent.

Bij 20 km/u veranderde het beeld. Daar werd 18 procent van de hybride voertuigen niet gehoord, tegenover 11 procent van de auto's met een verbrandingsmotor en 7 procent van de elektrische wagens. Aan 30 km/u daalden die percentages verder.

Achtergrondgeluid maakt het moeilijker

Het probleem zit dus niet alleen bij elektrische auto's. Ook hybride voertuigen kunnen bij lage snelheden bijzonder stil zijn.

Daar komt nog bij dat auto's zich niet door een volledig stille omgeving bewegen. Denk maar aan een drukke winkelstraat, pratende mensen, muziek, werkzaamheden of ander verkeer. Bij gemiddeld of veel omgevingsgeluid bleek het moeilijker om sommige voertuigen tijdig te detecteren.

Dat kan belangrijk zijn wanneer je bijvoorbeeld een straat wilt oversteken en voor een deel op je gehoor vertrouwt. Voor blinden en slechtzienden weegt dat nog zwaarder, omdat geluid een belangrijke rol speelt bij hun oriëntatie in het verkeer.

Vias wil minimumgeluid verhogen

Vias stelt daarom verschillende aanpassingen voor. Het instituut pleit onder meer voor een hogere minimale geluidsdrempel, zonder daarbij zoveel geluid te produceren dat de voordelen van stiller verkeer verdwijnen.

Daarnaast zou er meer eenheid moeten komen in de geluiden die verschillende merken gebruiken. Een specifiek herkenbaar geluid kan voetgangers helpen om sneller de link met een naderende elektrische auto te leggen.

Ook de gebruikte frequenties verdienen aandacht. Sommige tonen zijn makkelijker waar te nemen in een omgeving waar al veel andere geluiden aanwezig zijn.

Elektrische auto's vaker betrokken bij ongevallen met kwetsbare weggebruikers

De discussie krijgt extra gewicht door de ongevallencijfers. In 2025 was bij 42 procent van de letselongevallen met elektrische auto's een voetganger of fietser betrokken. Wanneer alle soorten auto's samen worden bekeken, bedraagt dat aandeel 27 procent.

Dat betekent niet automatisch dat het beperkte motorgeluid die ongevallen veroorzaakt. Er spelen bij verkeersongevallen veel verschillende factoren mee. De cijfers maken het wel relevant om te onderzoeken of de hoorbaarheid van elektrische voertuigen verder kan worden verbeterd.

Het aantal elektrische en hybride wagens neemt ondertussen snel toe. Hun aandeel in het Belgische wagenpark steeg in vijf jaar tijd van ongeveer 3 naar 20 procent.

Mogelijk strengere Europese regels

Een aanpassing kan uiteindelijk op Europees niveau moeten gebeuren. Vias ziet voor België een mogelijkheid om het onderwerp daar op tafel te leggen.

Ook federaal minister van Mobiliteit Jean-Luc Crucke staat ervoor open om te bekijken of aanpassingen nodig zijn. Daarbij moet een evenwicht worden gevonden. Elektrische mobiliteit zorgt net voor minder verkeerslawaai en het is niet de bedoeling dat voordeel opnieuw volledig kwijt te spelen.